หนังสือเล่มนี้กำลังเป็นกระแสมากครับ เพราะเขียนได้โดนใจและสวนทางกับความเชื่อเดิมๆ หลายอย่างเกี่ยวกับสุขภาพผู้สูงอายุ

เขียนโดย นพ. ฮิเดกิ วาดะ (Hideki Wada) ซึ่งท่านเป็นจิตแพทย์ผู้เชี่ยวชาญด้านผู้สูงอายุโดยเฉพาะครับ

• ​ชื่อภาษาญี่ปุ่น (ต้นฉบับ): 80歳の壁 (80-sai no Kabe)

• ​ชื่อภาษาอังกฤษ: The 80-Year-Old Wall

• ​ชื่อภาษาไทย: “กำแพงวัย 80 ปี” แนวคิดของ นพ. ฮิเดกิ วาดะ ในหนังสือเล่มนี้ค่อนข้าง “ขัดใจหมอทั่วไป” แต่กลับ “ถูกใจผู้สูงอายุ” มาก เพราะเน้นไปที่คุณภาพชีวิต (Quality of Life) มากกว่าตัวเลขผลตรวจเลือดครับ

​นี่คือสรุปประเด็นสำคัญจาก 44 เคล็ดลับ ที่ถูกคัดกรองมาให้เห็นภาพรวมครับ:

​1. ปรับทัศนคติเรื่องสุขภาพ (Health Mindset)

• ​เลิกทำตัวเป็น “คนไข้”: ในวัย 80 การไปหาหมอทุกวันหรือกินยาเกินจำเป็นอาจทำให้ร่างกายแย่ลง หมอวาดะแนะนำว่าถ้าไม่ได้เจ็บป่วยรุนแรง ให้ใช้ชีวิตปกติที่สุด

• ​ค่าตัวเลขไม่ใช่ทุกอย่าง: ไม่ต้องซีเรียสกับค่าคอเลสเตอรอลหรือความดันมากนัก (ถ้าไม่สูงจนอันตราย) เพราะร่างกายคนวัย 80 ต้องการไขมันและสารอาหารเพื่อซ่อมแซมส่วนที่สึกหรอ

• ​กินสิ่งที่อยากกิน: การคุมอาหารจนขาดสารอาหารหรือไม่มีความสุข จะทำให้ร่างกายทรุดโทรมเร็วกว่าเดิม “ความอยากอาหาร” คือสัญญาณของพลังชีวิตครับ

​2. การดูแลร่างกายและสมอง (Body & Brain)

• ​เดินให้มากที่สุด: หากหยุดเดินเมื่อไหร่ กล้ามเนื้อจะฝ่อและกลับมาเดินยากขึ้นทันที

• ​อย่าฝืนทำสิ่งที่ยากเกินไป: ถ้าขับรถเริ่มอันตรายก็ควรเลิก หรือถ้าเดินไม่ไหวก็ใช้ไม้เท้าหรือวีลแชร์ อย่าอายที่จะใช้อุปกรณ์ช่วย เพราะมันช่วยให้เราออกไปเจอโลกกว้างได้

• ​สมองเสื่อมไม่ใช่จุดจบ: หมอวาดะบอกว่าคนวัย 90 ขึ้นไปเกือบทุกคนมีภาวะสมองเสื่อมไม่มากก็น้อย ให้ยอมรับและอยู่กับมันอย่างมีความสุข ดีกว่าเครียดจนโรคอื่นถามหา

​3. ไลฟ์สไตล์และความสุข (Lifestyle & Happiness)

• ​เลิก “อดทน”: วัยนี้ไม่ต้องอดทนเพื่อใครแล้ว อยากทำอะไรทำ อยากซื้ออะไรซื้อ อยากพูดอะไรพูด (ที่เกรงใจคนอื่นมาทั้งชีวิตพอแล้ว)

• ​หางานอดิเรกที่ “เพลิน”: ไม่ว่าจะเป็นการดูหนัง ฟังเพลง หรือคุยกับเพื่อน การทำให้สมองหลั่งสารความสุข (Dopamine) คือยาอายุวัฒนะที่ดีที่สุด

• ​นอนเมื่ออยากนอน: ไม่ต้องฝืนนอนให้ครบ 8 ชั่วโมง หรือตื่นเช้าตามกฎเกณฑ์ ถ้าง่วงก็นอน ถ้าตื่นก็ลุกมาทำอะไรที่ชอบ

​4. เตรียมตัวสำหรับวาระสุดท้าย (Final Chapter)

• ​เตรียมจากไปอย่างสงบ: ไม่จำเป็นต้องยื้อชีวิตด้วยเครื่องมือแพทย์ที่ทรมาน (Intensive Care) หากถึงเวลาที่ร่างกายไม่ไหวแล้ว

• ​ปล่อยวางเรื่องมรดก: จัดการให้เรียบร้อยแล้วใช้เงินที่เหลือเพื่อความสุขของตัวเองในปัจจุบัน

จิตแพทย์ฮิเดกิ วาดะ ได้ตีพิมพ์หนังสือชื่อ “กำแพง 80 ปี” เมื่อเดือนมีนาคมปีนี้

ทันทีที่หนังสือออกจำหน่าย ยอดขายก็ทะลุ 500,000 เล่ม กลายเป็นหนังสือขายดีที่สุดในญี่ปุ่นในขณะนี้ และหากยังคงขายได้อย่างต่อเนื่อง ยอดขายหนังสือเล่มนี้จะทะลุ 1 ล้านเล่ม ทำให้เป็นหนังสือขายดีที่สุดในญี่ปุ่นในปีนี้

ดร.วาดะ วัย 61 ปี เป็นแพทย์เฉพาะทางด้านโรคจิตในผู้สูงอายุ ตลอด 35 ปีที่ผ่านมา เขารักษาคนไข้ไปแล้วประมาณ 6,000 คน

หากจะสรุปหนังสือ “กำแพง 80 ปี” ในประโยคเดียว หนังสือเล่มนี้คือ “บทเพลงสรรเสริญผู้สูงอายุวัย 80 ปี”

โดยเฉพาะอย่างยิ่ง หนังสือเล่มนี้บอกเล่าให้ผู้สูงอายุวัย 80 ปีทราบว่าจะมีชีวิตอยู่ถึง 100 ปีอย่างมีสุขภาพดีได้อย่างไรในบริบทของยุค “100 ปี”

ปัจจุบัน “อายุขัยเฉลี่ยที่มีสุขภาพดี” (อายุที่ร่างกายและจิตใจสามารถพึ่งพาตนเองได้และมีสุขภาพดี) ของผู้ชายญี่ปุ่นอยู่ที่ 72.68 ปี และผู้หญิงอยู่ที่ 75.38 ปี

เมื่อพิจารณาจาก “อายุขัยเฉลี่ย” ผู้ชายญี่ปุ่นมีอายุ 81.64 ปี และผู้หญิงมีอายุ 87.74 ปี

เมื่อหัก “อายุขัยเฉลี่ยที่มีสุขภาพดี” ออกจาก “อายุขัยเฉลี่ย” ผู้ชายจะมีอายุประมาณ 9 ปี และผู้หญิงจะมี “เวลาที่ต้องได้รับการดูแลจากผู้อื่น” ประมาณ 12 ปี

วิธีลดเวลาเหล่านี้ให้เหลือน้อยที่สุดคือเนื้อหาหลักของผลงานชิ้นเอกของดร.วาดะ

จากมุมมองนี้ ผู้สูงอายุไม่จำเป็นต้องกินยานอนหลับบ่อยๆ

เป็นปรากฏการณ์ธรรมชาติที่เวลาการนอนหลับจะลดลงตามอายุ และไม่มีใครจะตายเพราะการนอนไม่หลับ เวลา 24 ชั่วโมงต่อวัน นอนเมื่ออยากนอน ตื่นเมื่ออยากตื่น นี่คือสิทธิพิเศษของผู้สูงอายุ

นอกจากนี้ ระดับคอเลสเตอรอลที่ผู้สูงอายุส่วนใหญ่กังวลใจก็ไม่ใช่เรื่องใหญ่ แม้จะสูงในระดับหนึ่งก็ตาม

เพราะคอเลสเตอรอลเป็นวัตถุดิบที่ร่างกายมนุษย์ใช้สร้างเซลล์ภูมิคุ้มกัน

ยิ่งมีเซลล์ภูมิคุ้มกันมากเท่าไร ความเสี่ยงต่อการเกิดมะเร็งในผู้สูงอายุก็ยิ่งลดลง

นอกจากนี้ ฮอร์โมนเพศชายส่วนหนึ่งยังประกอบด้วยคอเลสเตอรอลด้วย

หากระดับคอเลสเตอรอลต่ำเกินไป สุขภาพกายและใจของผู้ชายก็จะไม่ยั่งยืน

ในทำนองเดียวกัน ความดันโลหิตสูงก็ไม่สำคัญ เมื่อกว่า 50 ปีก่อน มนุษย์ส่วนใหญ่ขาดสารอาหาร

ดังนั้น เมื่อความดันโลหิตสูงถึงประมาณ 150 หลอดเลือดจะแตก แต่ปัจจุบัน คนส่วนใหญ่ไม่ได้ขาดสารอาหาร ดังนั้น แม้ว่าความดันโลหิตจะเกิน 200 หลอดเลือดจะไม่แตก

คุณหมอวาดะได้สรุปเคล็ดลับของคนอายุ 80 ปี ที่จะมาเป็น “ผู้โชคดี” ไว้เป็น “44 ประโยค” ดังนี้

1. จงเดินต่อไป

2. หายใจเข้าลึกๆ เมื่อรู้สึกหงุดหงิด

3. ออกกำลังกายเสมอในระดับที่ร่างกายไม่เมื่อยล้าเกินไป

4. ดื่มน้ำให้มากขึ้นเมื่อใช้เครื่องปรับอากาศในหน้าร้อน

5. “ผ้าอ้อม” มีประโยชน์อย่างมากในการเพิ่มการเคลื่อนไหว

6. ยิ่งเคี้ยวบ่อยเท่าไหร่ ร่างกายและสมองก็จะยิ่งมีพลังมากขึ้นเท่านั้น

7. การสูญเสียความทรงจำไม่ได้เกิดจากอายุที่เพิ่มขึ้น แต่เกิดจากการไม่ได้ใช้งานสมองเป็นเวลานาน

8. ไม่จำเป็นต้องกินยาจำนวนมาก

9. ไม่จำเป็นต้องลดความดันโลหิตและน้ำตาลในเลือดโดยตั้งใจ

10. การอยู่คนเดียวไม่ได้หมายความว่าเหงา แต่เป็นการเพลิดเพลินกับช่วงเวลาพักผ่อน

11. การขี้เกียจไม่ใช่เรื่องน่าอาย

12. ไม่จำเป็นต้องเสียเงินค่าใบขับขี่ (เนื่องจากการขับรถยนต์เป็นอันตรายมากกว่าสำหรับผู้สูงอายุ)

13. ทำเฉพาะสิ่งที่ชอบ ไม่ใช่สิ่งที่เกลียด

14. เมื่อแก่ตัวลง คุณยังคงมีความปรารถนาตามธรรมชาติได้

15. ไม่ว่าจะเกิดอะไรขึ้น อย่าอยู่บ้านตลอดเวลา

16. กินอะไรก็ได้ที่คุณอยากกิน หุ่นที่อ้วนขึ้นนิดหน่อยก็พอดีแล้ว

17. ทำทุกอย่างอย่างระมัดระวัง

18. อย่ายุ่งกับคนที่คุณเกลียด

19. อย่าดูทีวีตลอดเวลา

20. แทนที่จะต่อสู้กับโรคร้ายจนถึงที่สุด ควรอยู่ร่วมกับมันดีกว่า

21. “จะมีทางออกเสมอเมื่อรถถึงภูเขา” เป็นประโยควิเศษที่ทำให้ผู้สูงอายุมีความสุข

22. กินผลไม้สดและสลัด

23. อาบน้ำไม่เกิน 10 นาที

24. อย่าฝืนตัวเองถ้าคุณนอนไม่หลับ

25. การทำสิ่งที่มีความสุขจะส่งผลดีที่สุดต่อการทำงานของสมอง

26. พูดทุกอย่างที่คุณอยากพูด อย่ากังวลมากเกินไป

27. หา “แพทย์ประจำครอบครัว” ทันทีที่เป็นไปได้

28. อย่าอดทนหรือฝืนตัวเองมากเกินไป การเป็น “ชายชราเลว” ไม่ใช่เรื่องผิด

29. บางครั้งการเปลี่ยนคำพูดก็เป็นเรื่องปกติ

30. โรคสมองเสื่อมในช่วงสุดท้ายของชีวิตเป็นของขวัญจากพระเจ้า

31. เมื่อไหร่ที่หยุดเรียนรู้แล้ว คุณจะแก่ลง

32. อย่าโลภในชื่อเสียง ทุกสิ่งที่คุณมีตอนนี้ก็ดีพอแล้ว

33. ความบริสุทธิ์เป็นสิทธิพิเศษของผู้สูงอายุ

34. ยิ่งมีเรื่องยุ่งยากมากเท่าไร ก็ยิ่งน่าสนใจมากเท่านั้น

35. การอาบแดดทำให้ผู้คนมีความสุข

36. ทำสิ่งที่เป็นประโยชน์ต่อผู้อื่น

37. ใช้ชีวิตอย่างสบายๆ ในวันนี้

38. ความปรารถนาเป็นที่มาของอายุยืนยาว

39. ใช้ชีวิตอย่างมองโลกในแง่ดี

40. หายใจได้สะดวก

41. กฎของชีวิตอยู่ในมือของคุณเอง

42. ยอมรับทุกสิ่งอย่างใจเย็น

43. คนที่มีบุคลิกร่าเริงเป็นที่นิยมมาก

44. รอยยิ้มนำมาซึ่งโชคลาภ

​บทสรุปสั้นๆ จากหนังสือ

​”กำแพงวัย 80″ ไม่ใช่สิ่งที่ต้องปีนข้ามด้วยความยากลำบาก แต่คือการ “รื้อกำแพง” แห่งความเชื่อเดิมๆ ที่คอยบังคับให้เราใช้ชีวิตอย่างเคร่งครัดทิ้งไป เพื่อให้ช่วงบั้นปลายคือช่วงเวลาที่ผาสุกที่สุดครับ