ทราบไหมคะว่า คนสมัยนี้มีแนวโน้มที่จะป่วยเป็น “มะเร็งลำไส้” กันมากขึ้นเรื่อยๆ ตั้งแต่วัยยังหนุ่มสาว ทั้งๆ ที่ก่อนหน้านี้มักจะเกิดในกลุ่มผู้สูงอายุเป็นหลัก แพทย์ได้ค้นพบว่า หนึ่งในสาเหตุหลักๆ ก็คือ พฤติกรรมการบริโภค UPF หรือ “อาหารแปรรูปขั้นสูง” เป็นประจำนั่นเองค่ะ วันนี้เราจะมาเจาะลึกถึงความเชื่อมโยงนี้ พร้อมแนวทางป้องกันเพื่อให้ทุกคนห่างไกลจากโรคร้ายนี้กันค่ะ

UPF คืออะไร มีอะไรบ้าง?

UPF ย่อมาจาก Ultra-processed Foods หรือ “อาหารแปรรูปขั้นสูง” ซึ่งเป็นอาหารที่ผ่านกระบวนการผลิตทางอุตสาหกรรมหลายขั้นตอน โดยมักมีส่วนผสมของสารปรุงแต่ง สารกันบูด น้ำตาล ไขมัน และเกลือในปริมาณสูง อาหารเหล่านี้มักมีคุณค่าทางโภชนาการต่ำ ขาดใยอาหาร วิตามิน และแร่ธาตุที่จำเป็นต่อร่างกาย 

ตัวอย่างอาหารแปรรูปขั้นสูงที่พบได้บ่อยๆ เช่น

▪️ เครื่องดื่มที่มีรสหวาน เช่น น้ำอัดลม น้ำผลไม้สำเร็จรูป 

▪️ ขนมขบเคี้ยว เช่น มันฝรั่งทอด ขนมอบกรอบ 

▪️ อาหารจานด่วน เช่น พิซซ่า แฮมเบอร์เกอร์ 

▪️ อาหารสำเร็จรูปแช่แข็ง เช่น นักเก็ต ไส้กรอก 

▪️ ขนมปังขาว ซีเรียล 

▪️ ลูกอมและช็อกโกแลต 

ทำไม UPF ถึงมักถูกจัดเป็นอาหารที่ต้องระวัง?

▪️ มีสารปรุงแต่งและสารเคมีมากมาย: อาหารแปรรูปขั้นสูงมักมีส่วนผสมของสารปรุงแต่ง สารกันบูด สารแต่งสี และสารเคมีอื่นๆ ที่อาจเป็นอันตรายต่อสุขภาพในระยะยาว

▪️ มีน้ำตาล ไขมัน และเกลือในปริมาณสูง: การบริโภคน้ำตาล ไขมัน และเกลือในปริมาณมากเกินไป อาจนำไปสู่โรคอ้วน โรคเบาหวาน โรคหัวใจ และโรคอื่นๆ ที่เกี่ยวข้อง

▪️ ขาดใยอาหารและสารอาหารที่จำเป็น: อาหารแปรรูปขั้นสูงมักมีใยอาหาร วิตามิน และแร่ธาตุที่จำเป็นต่อร่างกายในปริมาณต่ำ ซึ่งอาจส่งผลเสียต่อระบบขับถ่ายและสุขภาพโดยรวม

▪️ ส่งผลเสียต่อจุลินทรีย์ในลำไส้: อาหารแปรรูปขั้นสูงอาจทำให้จุลินทรีย์ในลำไส้เสียสมดุล ซึ่งอาจนำไปสู่การอักเสบเรื้อรังและเพิ่มความเสี่ยงในการเกิดมะเร็ง

งานวิจัยเรื่อง UPF ที่เชื่อมโยงกับมะเร็งลำไส้

มีงานวิจัยหลายชิ้นที่แสดงให้เห็นถึงความเชื่อมโยงระหว่างการบริโภคอาหารแปรรูปขั้นสูงในปริมาณมากกับการเพิ่มขึ้นของอุบัติการณ์มะเร็งลำไส้ในกลุ่มคนที่มีอายุน้อยกว่า 50 ปี โดยเฉพาะอย่างยิ่ง มะเร็งลำไส้ใหญ่และทวารหนัก (Colorectal Cancer) ซึ่งเป็นมะเร็งที่พบได้บ่อยและมีอัตราการเสียชีวิตสูง

เช่น งานวิจัยล่าสุดที่ตีพิมพ์ในวารสาร Jama Oncology พบหลักฐานสนับสนุนเพิ่มเติมว่า อาหารแปรรูปขั้นสูงอาจส่งผลให้เกิดเนื้องอกที่นำไปสู่มะเร็งในที่สุด โดยเฉพาะในผู้หญิงอายุต่ำกว่า 50 ปี ที่บริโภค UPF ในปริมาณมาก มีความเสี่ยงสูงที่จะเกิด “ก้อนเนื้อ” ที่อาจพัฒนาเป็นมะเร็งลำไส้ใหญ่ได้ในอนาคต

และงานวิจัย “Association of Ultraprocessed Food Consumption With Colorectal Cancer Risk” ซึ่งตีพิมพ์ในวารสาร Clinical Gastroenterology and Hepatology พบว่าผู้ที่บริโภคอาหารแปรรูปขั้นสูงในปริมาณมาก มีความเสี่ยงในการเกิดมะเร็งลำไส้เพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญ เมื่อเทียบกับผู้ที่บริโภคอาหารแปรรูปขั้นสูงในปริมาณน้อย

นอกจากนี้ ยังพบว่าอาหารแปรรูปขั้นสูงอาจส่งผลเสียต่อจุลินทรีย์ในลำไส้ (Gut Microbiome) ซึ่งเป็นแบคทีเรียที่ดีที่อาศัยอยู่ในลำไส้ของเรา การเปลี่ยนแปลงของจุลินทรีย์ในลำไส้ อาจนำไปสู่การอักเสบเรื้อรัง และเพิ่มความเสี่ยงในการเกิดมะเร็งได้อีกด้วย

 ลด/จำกัด UPF = ลดเสี่ยงมะเร็งลำไส้

① อ่านฉลากโภชนาการอย่างละเอียด: ก่อนซื้อผลิตภัณฑ์อาหารใดๆ ควรอ่านฉลากโภชนาการอย่างละเอียด เพื่อตรวจสอบปริมาณน้ำตาล ไขมัน เกลือ และส่วนผสมอื่นๆ ที่อาจเป็นอันตรายต่อสุขภาพ

② เลือกอาหารสดใหม่และไม่ผ่านการแปรรูป: พยายามเลือกซื้ออาหารสดใหม่ เช่น ผัก ผลไม้ เนื้อสัตว์ไม่ติดมัน และธัญพืชไม่ขัดสี

③ ปรุงอาหารเองที่บ้าน: การปรุงอาหารเองที่บ้านช่วยให้เราควบคุมส่วนผสมและปริมาณน้ำตาล ไขมัน และเกลือได้

④ จำกัดการบริโภคอาหารแปรรูปขั้นสูง: พยายามลดปริมาณการบริโภคอาหารแปรรูปขั้นสูงให้น้อยที่สุด

⑤ ทานอาหารที่มีใยอาหารสูง: อาหารที่มีใยอาหารสูง เช่น ผัก ผลไม้ ธัญพืชไม่ขัดสี และถั่วต่างๆ เพื่อช่วยในการขับถ่ายและรักษาสมดุลของจุลินทรีย์ในลำไส้

เพื่อลดความเสี่ยงของมะเร็งลำไส้และสุขภาพที่ดีในระยะยาว เราจึงควรใส่ใจกับการเลือกรับประทานอาหาร และหลีกเลี่ยงอาหารแปรรูปขั้นสูงให้มากที่สุดเท่าที่จะเป็นไปได้นะคะ การรับประทานอาหารที่สดใหม่ มีประโยชน์ และหลากหลาย จะช่วยให้ร่างกายของเราแข็งแรงและห่างไกลโรคร้าย