หน้าแรกวัฒนธรรม ชีวิตการมีนามสกุล ณ เป็นกรณีพิเศษที่พระมหากษัตริย์จะโปรดเกล้าฯ

การมีนามสกุล ณ เป็นกรณีพิเศษที่พระมหากษัตริย์จะโปรดเกล้าฯ

เผยแพร่

spot_img

การมีนามสกุล ณ เป็นกรณีพิเศษที่พระมหากษัตริย์จะโปรดเกล้าฯ พระราชทานให้แก่ผู้สืบเชื้อสายเจ้าเมือง “บางเมือง” เท่านั้น (คนละกรณีกับราชสกุลอันสืบเชื้อสายจากพระราชวงศ์จักรี ที่จะต้องต่อท้ายด้วย ณ อยุธยา เป็นปฐมอยู่แล้ว) นามสกุลที่มี ณ ประกอบนามสกุลได้ จะต้องเป็นนามสกุลที่ทรงมีพระบรมราชานุญาตเท่านั้น ซึ่งใครเอาไปตั้งเองมีโทษตามประกาศพระบรมราชโองการ (แต่ปัจจุบันก็มีบางตระกูลที่ตั้งนามสกุลตัวเองให้มี ณ โดยไม่ได้รับพระบรมราชานุญาต…) ซึ่งในรัชกาลที่ ๖ พระราชทานให้เพียงสกุล ดังนี้

หัวเมืองล้านนา

๑. ณ เชียงใหม่ พระราชทานให้ เจ้าแก้วนวรัฐ  เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่ องค์ที่ ๙

๒. ณ ลำปาง พระราชทานให้ เจ้าบุญวาทย์วงศ์มานิต เจ้าผู้ครองนครลำปาง องค์ที่ ๑๓

๓. ณ ลำพูน พระราชทานให้ เจ้าจักรคำขจร เจ้าผู้ครองนครลำพูน องค์ที่ ๑๐

๔. ณ น่าน พระราชทานให้ เจ้ามหาพรหมสุรธาดา เจ้าผู้ครองนครน่าน องค์ที่ ๖๔

หัวเมืองอีสาน

๑. ณ จัมปาศักดิ์ พระราชทานให้ เจ้าศักดิ์ประสิทธิ์ (เจ้าเบง) สืบสาย พระเจ้าสร้อยศรีสมุทรพุทธางกูร (เจ้าหน่อกษัตริย์) ปฐมกษัตริย์อาณาจักรจำปาศักดิ์

๒. ณ อุบล พระราชทานให้ พระอุบลเดชประชารักษ์ (เสือ) กรมการเมืองอุบล สืบสาย พระปทุมวรราชสุริยวงศ์ (เจ้าคำผง) เจ้าเมืองคนแรก

๓. ณ หนองคาย พระราชทานให้ พระยาวุฒาธิคุณ (แพ) ผู้ว่าการเมืองหนองคาย สืบสาย พระปทุมเทวาภิบาล (ท้าวสุวอ) เจ้าเมืองคนแรก

๔. ณ กาฬสินธุ์ พระราชทานให้ พระยาไชยสุนทร (เก) ผู้ว่าการเมืองกาฬสินธุ์ สืบสาย พระยาไชยสุนทร(เจ้าโสมพะมิตร์) เจ้าเมืองคนแรก

๕. ณ ร้อยเอ็จ พระราชทานให้ พระยาขัติยะวงศา (เหลา) ผู้ว่าการเมืองร้อยเอ็ด สืบสาย พระยาขัติยะวงศา (เจ้าสุทน) เจ้าเมืองคนแรก

๖. ภวภูตานนท์ ณ มหาสารคาม พระราชทานให้ พระเจริญราชเดช (อุ่น) ผู้ว่าการเมืองมหาสารคาม สืบสาย พระเจริญราชเดช (กวด) เจ้าเมืองคนแรก

๗. พรหมสาขา ณ สกลนคร พระราชทานให้ พระยาประจันตประเทศธานี (โง่นคำ) ผู้ว่าการเมืองสกลนคร สืบสาย พระบรมราชา (พรหมา) เจ้าเมือง

หัวเมืองปักษ์ใต้

๑. ณ นคร พระราชทานให้ เจ้าพระยาบดินทรเดชานุชิต (แย้ม) สืบสาย เจ้าพระยานครศรีธรรมราช (น้อย) 

   – (สกุลย่อย) โกมารกุล ณ นคร พระราชทานให้ พระยาไชยยศสมบัติ (เฉลิม) สืบสายมาทาง เจ้าพระยามหาศิริธรรม (น้อยเมือง)

๒. ณ สงขลา พระราชทานให้ พระยาพฤกษาภิรมย์ (ฑิตย์) สืบสาย เจ้าพระยาสงขลา (เยี่ยง แซ่เหงา) เจ้าเมืองสงขลา

๓. ณ ระนอง พระราชทานให้ พระยารัตนเศรษฐี (ยู่หงี แซ่คอ) สืบเชื้อสาย  พระยาดำรงสุจริตมหิศรภักดี (ซู้เจียง แซ่คอ)  เจ้าเมืองระนอง

๔. ณ ตะกั่วทุ่ง พระราชทานให้ หลวงราชภักดี (หร่าย) สืบสาย พระยาโลหะภูมิพิสัย เจ้าเมืองตะกั่วป่า

๕. รัตนดิลก ณ ภูเก็ต พระราชทานให้ หลวงวรเทพภักดี (เดช) สืบสาย  พระภูเก็ตโลหเกษตรารักษ์ (แก้ว) 

๖. ณ ถลาง พระราชทานให้ พระยาสุนทราทรธุรกิจ (หมี)  สืบสาย พระยาถลาง (ฤกษ์)

   – (สกุลย่อย) ประทีป ณ ถลาง พระราชทานให้ หลวงราชอาณัติ (กล่อม) ผู้พิพากษาศาลจังหวัดตะกั่วป่า

๗. ณ พัทลุง พระราชทานให้ หลวงวิบูลย์บุรขันฑ์ (นพ) สืบสาย พระยาพัทลุง (ขุน) 

   – (สกุลย่อย)  สุคนธาภิรมย์ ณ พัทลุง พระราชทานให้ มหาดเล็กสำรองสมบุญ 

หัวเมืองภาคกลาง

๑. ณ มโนรม พระราชทานให้  หลวงวินิจสารา (ดวง)  สืบสาย  ผู้ว่าราชการเมืองมโนรม 

๒. ณ วิเชียร พระราชทานให้ พระยาประเสริฐสงคราม (ใจ)  สืบสาย ผู้ว่าราชการเมืองวิเชียรบุรี (เพชรบูรณ์)

ตั้งตามถิ่นฐานเดิมของบรรพบุรุษ

๑. ณ บางช้าง พระราชทานให้  หลวงขจรเนาวรัฐ (หลำ)  สืบสาย  เจ้าคุณแก้ว พระน้องนางเธอพระบรมราชินีในรัชกาลที่ ๑ มีถิ่นฐานเดิมที่บางช้าง

๒. ณ ป้อมเพชร์ พระราชทานให้  พระยาเพชร์ชฎ (ขำ) มีถิ่นฐานเดิมที่ป้อมเพชร์ เมืองกรุงเก่า

๓. ณ มหาไชย พระราชทานให้  พระยาเทพทวาราวดี (สาย)   สืบสาย  พระยานรนารถภักดี ถิ่นฐานเดิมอยู่ที่ตำบลมหาไชย 

๔. สุนทรกุล ณ ชลบุรี พระราชทานให้ หม่อมหลวงจาบ สืบสาย  กรมขุนสุนทรภูเบศร์ พระนามเดิมว่าเรืองหรือจีนเรือง เดิมเป็นชาวเมืองชลบุรี  

พิเศษ

ณ พิศนุโลก พระราชทานให้ หม่อมคัทริน พระชายาในกรมหลวงพิศนุโลกประชานารถ ภายหลังเปลี่ยนเป็น จักรพงศ์

อนึ่ง ในปี พ.ศ.๒๔๙๔ พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวรัชกาลปัจจุบัน ทรงมีพระบรมราชานุญาต ให้ใช้ ณ ต่อท้ายสกุลผู้สืบเชื้อสายแต่เจ้าพระยากำแหงสงคราม (ทองอิน) เจ้าเมืองนครราชสีมา สองสกุลคือ “ณ ราชสีมา” และ “อินทรกำแหง ณ ราชสีมา”

จะเห็นว่า นามสกุลที่ใช้ ณ ประกอบนามสกุล มีจำนวนจำกัด และไม่ได้อนุญาตให้ใช้กับนามสกุลเจ้าเมืองหรือผู้ครองนครทุกเมือง บางเมืองจะพระราชทานนามสกุลอื่นให้แต่ไม่ให้มี ณ ต่อท้าย เช่น สกุลเจ้าเมืองมุกดาหาร พระราชทานว่า จันทรสาขา, สกุลเจ้าเมืองยโสธร พระราชทานว่า จิตตะยโศธร เป็นต้น 

การมี ณ ประกอบนามสกุลนั้นๆ จึงต้องเป็นกรณีพิเศษจริงๆ และต้องได้รับพระราชทานพระบรมราชานุญาตเท่านั้น

บุคคลในภาพคือเจ้าหญิงส่องหล้าหรือ เจ้าแม่หล้า ณ เชียงใหม่นั้น ท่านเป็นธิดาของเจ้าหลวงอินทยงยศโชติ (หมวก ณ ลำพูน) เจ้าผู้ครองนครลำพูน องค์ที่ 9 กับแม่เจ้ารถแก้ว เป็นเจ้าน้องของพลตรีเจ้าจักรคำขจรศักดิ์ เจ้าหลวงนครลำพูนองค์ที่ 10 และเจ้าหญิงมุกดา

เจ้าแม่หล้า เคยสมรสกับเจ้าน้อยจิตตะ หลานของเจ้าหลวงเหมพินธุ์ไพจิตร เจ้าผู้ครองนครลำพูน องค์ที่ 8 มีธิดารวม 2 คนคือ 1.เจ้าหญิงภัทรา ซึ่งต่อมาได้สมรสกับพลตรีเจ้าราชบุตร (วงษ์ตวัน ณ เชียงใหม่) ราชบุตรของพลตรีเจ้าแก้วนวรัฐ เจ้าผู้ครองนครเชียงใหม่องค์สุดท้าย เจ้าหญิงภัทราและเจ้าราชบุตรวงษ์ตวัน ณ เชียงใหม่ มีธิดา 2 คนได้แก่ เจ้าหญิงพงษ์แก้ว ณ เชียงใหม่ กับเจ้าหญิงระวีพันธุ์ ณ เชียงใหม่

ต่อมาเจ้าแม่หล้า ได้สมรสอีกครั้งกับเจ้าราชสัมพันธวงศ์ (พุทธวงศ์ ณ เชียงใหม่) บุตรของเจ้าน้อยมหาวงศ์ ณ เชียงใหม่ เจ้าแม่หล้าและเจ้าราชสัมพันธ์วงศ์ มีบุตรธิดารวมกัน 9 คน ได้แก่ เจ้าหญิงรวงคำ เจ้าสุรกัณทร เจ้าวรดิษฐ์ เจ้าฤทธิวงศ์ เจ้าพงศ์สว่าง เจ้าสว่างสวัสดิ์ เจ้าหญิงรวงแก้ว เจ้าหญิงริสดา และเจ้ามานุรัตน์

ขอขอบคุณ คุณ นัท จุลภัสสร

ข่าวล่าสุด

อนุทิน ตอกกลับกัมพูชา บนเวทีประชุมอาเซียน-จีน

อนุทิน ตอกกลับกัมพูชา บนเวทีประชุมอาเซียน-จีน ในการประชุมสุดยอดอาเซียน-จีน ครั้งที่ 29 เมื่อช่วงเช้าวันที่ 16 พฤศจิกายน 2569 ณ กรุงมะนิลา ประเทศฟิลิปปินส์ นายอนุทิน ชาญวีรกูล...

ข่าว เจนเชน หวง พ้น Nvidia กระทบหลายมิติ สหรัฐฯยื่นคำขาดสอบชิป AI หลุดไปจีน

ข่าว เจนเชน หวง พ้น Nvidia กระทบหลายมิติ สหรัฐฯยื่นคำขาดสอบชิป AI หลุดไปจีน หลังการลาออกของ "เจนเซน หวง" (Jensen Huang)เมื่อวันที่ 12...

เปิดชมฟรี สถาปัตยกรรมยุคแรกของไทย

โรงงานกระดาษไทยที่ใช้พิมพ์ธนบัตรในยุคสงครามโลกครั้งที่ 2 ณ จังหวัดกาญจนบุรี เปิดพื้นที่ให้ศิลปินร่วมสมัย 26 คนเข้ามาสร้างบทสนทนากับร่องรอยกาลเวลา ในนิทรรศการ ‘SMOOTH THE EDGE, FACE THE TRUTH...

อาเซียนเดินหน้าเศรษฐกิจดิจิทัล เผยไทยเป็นแกนนำคาดโต 2 ล้านล้านUSD ใน 3 ปี

ไทยบรรลุกรอบความตกลงเศรษฐกิจดิจิทัลอาเซียน (ASEAN Digital Economy Framework Agreement : DEFA) โดยประเทศสมาชิกอาเซียนทั้ง 11 ประเทศ ได้ร่วมลงนามในกรอบความตกลง DEFA อย่างเป็นทางการแล้ว ในระหว่างการประชุมสุดยอดผู้นำอาเซียน...

ข่าวอื่นๆ

UN เลือกชุดไทย ลงพิมพ์บน”สแตมป์โลก” ก่อนดันเป็นมรดกโลก

สำนักงานไปรษณีย์แห่งสหประชาชาติ (UNPA) ได้คัดเลือก "ชุดไทย" (Chud Thai) จัดทำเป็นตราไปรษณียากรโลก (แสตมป์ UN) โดยมีกำหนดวางจำหน่ายทั่วโลกตั้งแต่วันที่ 20 พฤศจิกายน 2569 เป็นต้นไป กรมส่งเสริมวัฒนธรรม...

วิจิตรเจ้าพระยาอลังการเหนือแม่น้ำ

ชวนออกไปสัมผัสความงดงามของแม่น้ำเจ้าพระยาในยามค่ำคืน กับงาน VIJIT CHAO PHRAYA 2026 ที่จะเปลี่ยนสองฝั่งแม่น้ำให้เต็มไปด้วยแสง สี และเสียง ผ่านการแสดงสุดตระการตาตลอดเส้นทาง ตั้งแต่สะพานสำคัญไปจนถึงสถานที่ท่องเที่ยวริมแม่น้ำ

เริ่มแล้ว งานวิจิตรเจ้าพระยา แสงสีเสียง พลุ โดรนโชว์ ครบเครื่องกลางแม่น้ำเจ้าพระยา

งาน "วิจิตรเจ้าพระยา 2026" (Vijit Chao Phraya 2026) มหกรรมแสดงแสง สี เสียง และสื่อผสมระดับสากล ซึ่งจัดโดยการท่องเที่ยวแห่งประเทศไทย (ททท.) เริ่มแล้ว...