อาชีพประมงน้ำจืดและการแปรรูปอาหาร ถือเป็นเส้นเลือดใหญ่ที่หล่อเลี้ยงวิถีชีวิตชุมชนในพื้นที่อำเภอชุมแสงมาอย่างยาวนาน ด้วยสภาพภูมิประเทศที่เอื้ออำนวยต่อการทำเกษตรกรรมและประมงพื้นบ้าน การจับสัตว์น้ำและแมลงท้องถิ่นจึงไม่ได้เป็นเพียงการหาอาหารเพื่อยังชีพ แต่ยังถูกนำมาต่อยอดเป็นอาชีพที่สร้างรายได้และขับเคลื่อนเศรษฐกิจระดับฐานรากได้อย่างยั่งยืน

‘น่านปลาย่าง’ จากความอุดมสมบูรณ์ของสายน้ำสู่สินค้า OTOP หนึ่งในผลิตภัณฑ์ที่สะท้อนถึงภูมิปัญญาอันโดดเด่นของชุมแสงคือ “น่านปลาย่าง” ภายใต้การดูแลของคุณสมบัติ สงวนวงศ์ ซึ่งเปรียบเสมือนศูนย์กลางที่รวบรวมวัตถุดิบคุณภาพจากเครือข่ายกลุ่มเกษตรกรประมงในพื้นที่ ไม่ว่าจะเป็นปลาแม่น้ำหรือปลาท้องนา เช่น ปลาช่อน ปลาสร้อย ปลาซิว ปลาตะเพียน และปลาสวาย

จุดเด่นของผลิตภัณฑ์อยู่ที่กระบวนการผลิตโดยฝีมือของ “กลุ่มแม่บ้านตำบลฆะมัง” ที่นำปลาสดมาผ่านกรรมวิธีแบบดั้งเดิม ทั้งการย่างด้วยถ่านไม้ การอบแห้ง และการรมควัน ซึ่งเป็นภูมิปัญญาชาวบ้านที่ช่วยถนอมอาหารและให้กลิ่นหอมเป็นเอกลักษณ์ จนได้รับการยอมรับและขึ้นทะเบียนเป็นสินค้า OTOP ประจำตำบลฆะมัง ที่สร้างรายได้กลับคืนสู่กลุ่มแม่บ้านและชาวประมงในเครือข่าย 

นอกจากผลิตภัณฑ์ปลาย่างที่เป็นของขึ้นชื่อแล้ว “น่านมุมแมลง” (บริษัท น่านมุมแมลง จำกัด) ยังมีผลิตภัณฑ์อื่นๆ ที่ครอบคลุมทั้งวัตถุดิบสดและการแปรรูปอีกหลายอย่าง เพื่อตอบโจทย์ความต้องการของตลาดที่หลากหลาย ดังนี้

1. กลุ่มผลิตภัณฑ์แปรรูปจากปลา

• ปลาร้าและน้ำปลาร้าปรุงสุก: สะอาด ปลอดภัย กลิ่นหอม เป็นที่นิยมในกลุ่มคนทำอาหารอีสาน
• ปลาส้ม: รสชาติกลมกล่อม สูตรเด็ดของทางร้าน
• ปลาแดดเดียวและปลารมควัน: ถนอมอาหารให้เก็บได้นานขึ้นและเพิ่มกลิ่นหอมที่เป็นเอกลักษณ์

2. กลุ่มแมลงทานได้ (โปรตีนทางเลือกแห่งอนาคต) ตามชื่อ “มุมแมลง” ทางร้านมีแมลงหลากหลายชนิดจำหน่าย (มีทั้งแบบสดและสำหรับนำไปประกอบอาหาร) เช่น

• จิ้งหรีด, สะดิ้ง, จิ้งโกร่ง
• แมงดา
• รถด่วน (หนอนเยื่อไผ่)
• ดักแด้ และแมงอีนูน

3. กลุ่มวัตถุดิบสดทางการเกษตรและประมง ทางร้านยังเป็นศูนย์รวมและจัดจำหน่ายวัตถุดิบสดๆ ไม่ผ่านการแปรรูปด้วย เช่น ปลาสด กบ และกุ้ง ซึ่งรับมาจากเครือข่ายเกษตรกรในพื้นที่ เป็นการช่วยกระจายรายได้และรับซื้อผลผลิตจากชาวบ้านโดยตรง เรียกว่าเป็นศูนย์รวมวัตถุดิบท้องถิ่นที่ครบวงจร 

ต่อยอดอาชีพสู่ ‘น่านมุมแมลง’ ทางเลือกใหม่ที่ตอบโจทย์อนาคต นอกจากความสำเร็จของน่านปลาย่างแล้ว ยังมีการขยายฐานอาชีพและต่อยอดผลิตภัณฑ์ภายใต้ชื่อ “น่านมุมแมลง” ซึ่งเข้ามามีบทบาทสำคัญในการยกระดับวัตถุดิบทางเลือกใหม่ อาชีพการเพาะเลี้ยงและการเก็บเกี่ยวแมลงทานได้ (Edible Insects) กำลังกลายเป็นเทรนด์อาหารแห่งอนาคต (Future Food) ที่ทั่วโลกให้ความสนใจ

การเพิ่มไลน์ผลิตภัณฑ์กลุ่มแมลงของน่านมุมแมลง ไม่เพียงแต่เป็นการขยายโอกาสทางธุรกิจ แต่ยังสร้างประโยชน์ในวงกว้าง ได้แก่:

• ประโยชน์ต่อสุขภาพของผู้บริโภค: แมลงเป็นแหล่งโปรตีนทางเลือกที่มีคุณภาพสูง อุดมไปด้วยแร่ธาตุและไขมันดี ซึ่งตอบโจทย์กลุ่มผู้รักสุขภาพ
• ประโยชน์ต่อชุมชน: การเพาะเลี้ยงและแปรรูปแมลงเป็นอาชีพที่ใช้พื้นที่น้อย ใช้น้ำน้อย และดูแลรักษาง่าย จึงเป็นการเปิดโอกาสให้ชาวบ้าน เกษตรกร หรือผู้สูงอายุในชุมชนสามารถมีรายได้เสริมหมุนเวียนตลอดทั้งปี
• ความยั่งยืนทางสิ่งแวดล้อม: กระบวนการผลิตโปรตีนจากแมลงปล่อยก๊าซเรือนกระจกน้อยกว่าการปศุสัตว์ขนาดใหญ่ จึงเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม

โมเดลธุรกิจของทั้งน่านปลาย่างและน่านมุมแมลง จึงเป็นตัวอย่างที่ชัดเจนของการนำทรัพยากรที่มีอยู่ในท้องถิ่นมาสร้างมูลค่าเพิ่ม โดยอาศัยความร่วมมือของคนในชุมชน เพื่อผลิตอาหารที่ปลอดภัย มีคุณภาพ และส่งต่อประโยชน์กลับคืนสู่สังคมอย่างแท้จริง

ข้อมูลการติดต่อ สำหรับผู้ที่สนใจสนับสนุนผลิตภัณฑ์ชุมชนหรือต้องการสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมเกี่ยวกับน่านปลาย่างและน่านมุมแมลง สามารถติดต่อได้ที่  เฮียเก่ง น่าน มุมแมลง บ้านมะขามเรียง ตำบลฆะมัง อำเภอชุมแสง จังหวัดนครสวรรค์ : โทรศัพท์: 09-9269-5224 / FB : น่าน มุมแมลง