อยากให้อ่านให้จบว่ามีชายวัยรุ่นอายุประมาณ 20 ปีออกจากบ้านเกิดเมืองนอนประเทศฝรั่งเศสมาเป็นครูสอนภาษาอังกฤษและฝรั่งเศสที่โรงเรียนอัสสัมชัญโดยที่ท่านมาอยู่จนสิ้นชีวิตตอนอายุ 87 ปี ตลอดเวลาเหล่านั้นท่านไม่เคยกลับไปประเทศฝรั่งเศสอีกเลย
ท่านบอกว่า”ฝรั่งเศสเป็นบ้านเกิด แต่สยามเป็นเมืองนอนและเรือนตาย อั๊วจะฝากกระดูกไว้ในแผ่นดินไทยนี่แหละ”
ตลอดชั่วชีวิตในเมืองไทย ท่านมีความรู้ทางภาษาไทยที่แตกฉานเก่งกว่าคนไทยที่เป็นเจ้าของภาษาเกือบถึง 100 % แสดงว่าท่านอยู่ในระดับสุดยอดของสยาม ขนาดสมเด็จกรมพระยาดำรงราชานุภาพทรงจัดตั้งสมาคมวรรณคดี ได้เชิญ ท่านมาเป็นกรรมการด้วย ซึ่งเป็นปราชญ์ต่างชาติคนเดียวที่เป็นกรรมการของสมาคมไทย
ตัวอย่างกลอนที่ท่านแต่งและพวกเราได้ท่องได้เรียนกันมาแล้วมีคร่าวๆดังนี้
““วิชาเหมือนสินค้า อันมีค่าอยู่เมืองไกล
ต้องยากลำบากไป จึงจะได้สินค้ามา
จงตั้งเอากายเจ้า เป็นสำเภาอันโสภา
ความเพียรเป็นโยธา แขนซ้ายขวาเป็นเสาใบฯ” (ดรุณศึกษา เล่ม 3)”
ไม่ว่าโคลงหรือกลอน ท่านก็เขียนได้ดีเช่น
หมุน เวียนเปลี่ยนใหม่ให้ ทันกาล
สมอง เชี่ยวปรีชาชาญ ส่งไซร้
ให้ทัน ช่วงใช้งาน ก่อเกิด ประโยชน์นา
สมัย ใหม่ย่อมต้องให้ เก่าเคล้า ระคนกัน
……………….
คนฉลาดขาดเฉลียวประเดี๋ยวแย่
เหมือนเรือแพออกค้าสุดฟ้าเขียว
แต่หากขาดเข็มทิศเสียนิดเดียว
อาจแล่นเลี้ยวเกยแก่งแล่งทลาย
ถ้าแม้มีเข็มทิศติดไปแล้ว
คงคลาดแคล้วเกาะแก่งถึงที่หมาย
เข้าเทียบท่าเปิดระวางอย่างสบาย
เสร็จซื้อขายกลับบ้านสำราญรมย์”
และข้อความนี้ที่พวกเราคุ้นเคยกันดีมาจากมันสมองของท่านซึ่งเริ่มมาจาก
“ความสามารถทางด้านกวีของ ท่านนั้นสูงยิ่ง สามารถแปลบทกวีอังกฤษเป็นบทกวีไทย ผลงานที่รู้จักกันแพร่หลายคือบทแปลกวีของนักบวชชาวอังกฤษชื่อ Frederick Longbridge
Two men look out through the same bars; One sees the mud, and one the stars.
ท่านแปลว่า “สองคนยลตามช่อง คนหนึ่งมองเห็นโคลนตม อีกคนตาแหลมคม มองเห็นดาวอยู่พราวพราย”
นี่ไงชาวต่างชาติ(อยากเรียกท่านเป็นคนไทยเหลือเกิน) ที่ทำประโยชน์ให้แก่ประเทศไทยเรามากและมากกว่าคนไทยอีกหลายๆคน ขอเชิญทุกท่านมารู้จักท่านฟรองซัว ตูเวอแน(ที่เรารู้จักในนาม ฟ.ฮีแลร์ )ที่น่าเคารพนับถือได้แล้วครับ
ข้อมูล
เกิด 18 มกราคม พ.ศ. 2424 ที่ตำบลช็องปอมีเย เมืองปัวตีเย ประเทศฝรั่งเศส
ถึงแก่กรรม 3 ตุลาคม พ.ศ. 2511 (87 ปี) ที่โรงพยาบาลเซนต์หลุยส์ กรุงเทพมหานคร ประเทศไทย
อาชีพ ครูโรงเรียนอัสสัมชัญสอนวิชาภาษาฝรั่งเศสและภาษาอังกฤษ
อนุสาวรีย์เจษฎาจารย์ฮีแลร์ ณ โรงเรียนอัสสัมชัญ บางรัก กทม.