The Telegraph รายงานว่า ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ เคยวิจารณ์ข้อตกลงนิวเคลียร์ที่ นายบารัค โอบามา ลงนามกับประเทศอิหร่าน เมื่อปี 2015 ว่าเป็นข้อตกลงที่ “แย่มาก”, “เอียงข้างฝ่ายเดียว” และ “เลวร้ายที่สุดในประวัติศาสตร์” อย่างไรก็ตาม ในขณะนี้ประธานาธิบดีสหรัฐฯ กลับกำลังพิจารณาข้อเสนอที่อ่อนกว่าเดิม เพื่อใช้เป็นทางออกทางยุทธศาสตร์จากสงครามอิหร่าน
ฟิลิป แฮมมอนด์ (Philip Hammond) หรือ ลอร์ด แฮมมอนด์ (Lord Hammond) อดีตรัฐมนตรีต่างประเทศอังกฤษผู้มีส่วนร่วมในข้อตกลงฉบับปี 2015 เตือนว่า “หากทรัมป์ไม่สามารถพลิกสถานการณ์ได้อย่างรวดเร็วในอีกไม่กี่สัปดาห์ข้างหน้า เขาจะสูญเสียความน่าเชื่อถืออย่างรุนแรง” พร้อมย้ำว่าผู้นำสหรัฐฯ จะดู “โง่เขลาอย่างมาก” หากไม่สามารถเปลี่ยนความเหนือกว่าทางทหารให้เป็นชัยชนะที่จับต้องได้ โดยกรอบข้อตกลงที่ปรากฏในขณะนี้แทบไม่ต่างจากข้อตกลง JCPOA ที่อิหร่านเคยลงนามร่วมกับสหรัฐฯ, รัสเซีย , จีน, ฝรั่งเศส , เยอรมนี และสหราชอาณาจักร
เงื่อนไขและข้อพิพาทด้านข้อมูล
รายงานจากเว็บไซต์ Axios ระบุว่า คณะผู้เจรจาสหรัฐฯเสนอการปล่อยทรัพย์สินมูลค่า 2 หมื่นล้านดอลลาร์ เพื่อแลกกับการระงับการเสริมสมรรถนะยูเรเนียมชั่วคราว แต่อิหร่านจะต้องส่งมอบหรือทำให้สต็อกยูเรเนียมเสริมสมรรถนะสูงจำนวน 450 กิโลกรัมเจือจางลง ทว่า นายโดนัลด์ ทรัมป์ ได้ออกมาปฏิเสธรายงานนี้ โดยยืนยันว่าเขาต้องการยุติโครงการนิวเคลียร์ของอิหร่าน “อย่างไม่มีขีดจำกัด” และจะไม่ปล่อยทรัพย์สินใดๆ พร้อมขู่จะเริ่มสงครามใหม่หากอิหร่านปฏิเสธ
ลอร์ด แฮมมอนด์ระบุว่า “ดีลใหม่จะแย่กว่า JCPOA เพราะตอนนี้อิหร่านมีอำนาจต่อรองสูงกว่า” เนื่องจากพิสูจน์แล้วว่าสามารถควบคุมช่องแคบฮอร์มุซ และยืนหยัดผ่านการโจมตีทางอากาศร่วมระหว่างสหรัฐฯ และอิสราเอล กว่า 17,000 ครั้งได้
“อิหร่านคือมหาอำนาจขนาดกลางที่ถูกคว่ำบาตรมา 40 ปี แต่กองทัพที่แข็งแกร่งที่สุดในโลกกลับไม่สามารถสยบหรือทำลายได้” ลอร์ด แฮมมอนด์กล่าวเสริม
สถานการณ์ปัจจุบันและความกังวลของนักวิเคราะห์
เมื่อวันเสาร์ที่ 18 เมษายน ช่องแคบฮอร์มุซ ยังคงปิดสนิท ขัดแย้งกับคำกล่าวของ นายโดนัลด์ ทรัมป์ ที่อ้างว่าเปิดแล้ว นายโมฮัมหมัด บาเกอร์ กาลีบาฟ (Mohammad Bagher Ghalibaf) ประธานสภาอิหร่าน ประณามทรัมป์ว่า “โกหกเจ็ดเรื่อง” และยืนยันว่าจะไม่ส่งออกยูเรเนียมไปที่ใดทั้งสิ้น ตราบที่การปิดล้อมทางเรือยังคงอยู่
ดารยา ดอลซ์วิกา (Darya Dolzvika) นักวิจัยอาวุโสจากสถาบัน RUSI ในนครลอนดอน แสดงความกังวลว่า รัฐบาลทรัมป์เพิ่งเริ่มตระหนักว่าไม่มีทางออกที่ถาวร และเป็นเรื่องน่าเศร้าที่ต้องใช้เวลาทางการทูตหลายปีและสงครามเต็มรูปแบบ เพียงเพื่อกลับมาถกเถียงในประเด็นเดิมของปี 2015 ภายใต้ข้อตกลง JCPOA ที่เคยจำกัดยูเรเนียมไว้ที่ 3.67% และมีทบวงการพลังงานปรมาณูระหว่างประเทศ (IAEA) คอยตรวจสอบอย่างเข้มงวด
กลยุทธ์และการอยู่รอดของระบอบอิหร่าน
แม้ นายโดนัลด์ ทรัมป์ จะเคยอ้างว่า JCPOA อ่อนแอและไม่จำกัดพฤติกรรมก้าวร้าวของอิหร่าน แต่ปัจจุบันเขากลับเสนอข้อห้ามเสริมสมรรถนะเพียง 20 ปี ในขณะที่อิหร่านเสนอเพียง 3-5 ปี ลอร์ด แฮมมอนด์ มองว่า อิหร่านอาจยอมทำดีลเพื่อความอยู่รอดของระบอบปกครอง โดยอาศัยเงินสดจากทรัพย์สินที่ถูกปล่อยคืนมาค้ำจุนอำนาจภายใน
ท้ายที่สุด ลอร์ด แฮมมอนด์ แนะนำให้ทรัมป์เรียกทีมเจรจาชุดเดิมที่เคยทำดีลปี 2015 กลับมา เพราะพวกเขามีความเข้าใจลึกซึ้งในความซับซ้อนของอิหร่าน โดยเตือนว่าอิหร่านทำงานเป็นระบบมาก ต่างจากทรัมป์ที่มักตัดสินใจแบบฉับพลันตามสถานการณ์ (Seat of the pants) พร้อมทิ้งท้ายถึงความตึงเครียดภายในคณะผู้แทนอิหร่านที่มีทั้งฝ่ายสายกลางและสายเหยี่ยวจากกองกำลังพิทักษ์การปฏิวัติ (IRGC) คอยคุมเชิงกันเอง
—
IMCT NEWS 20-04-2026