ก่อนจะหย่อนบัตรลงหีบ ผู้มีสิทธิเลือกตั้งจำนวนไม่น้อยอาจถูก “หย่อนตัวเลข” ลงในหัวไปก่อนแล้ว จากโพลเลือกตั้งที่หลั่งไหลไม่ต่างจากป้ายหาเสียงในสนามเดียวกัน

                                ก่อนการเลือกตั้งครั้งนี้ ผู้มีสิทธิเลือกตั้งไม่ได้เผชิญเพียงเวทีปราศรัยหรือการหาเสียง หากแต่ต้องรับมือกับ “โพล”  หรือ “การสำรวจความคิดเห็น” จำนวนมากจากทั้งมหาวิทยาลัย สถาบันวิจัย และหน่วยงานเอกชนที่เผยแพร่ต่อเนื่องราวกับรายงานพยากรณ์อากาศรายวัน ตัวเลขที่แตกต่างกันในช่วงเวลาใกล้เคียงกันกลับสร้างคำถามมากกว่าคำตอบ และทำให้ผู้มีสิทธิเลือกตั้งจำนวนไม่น้อยเริ่มสงสัยว่า ตกลงโพลกำลังวัดความเห็นประชาชน หรือกำลังแข่งกันทำนายอนาคตกันแน่

                               ในทางวิชาสถิติ Poll (Public Opinion Poll) คือการสำรวจความคิดเห็นจากกลุ่มตัวอย่าง (sample) เพื่อนำมาใช้ประมาณแนวโน้มของประชากรทั้งหมด (population) โดยอาศัยหลักความน่าจะเป็น ไม่ใช่การนับคะแนนล่วงหน้าทั้งประเทศ ผลโพลจึงเป็นเพียงค่าประมาณ (estimate) ที่มาพร้อมค่าความคลาดเคลื่อน (margin of error) และระดับความเชื่อมั่น (confidence level) 

                                กล่าวให้เข้าใจง่ายคือ “โพล“ บอกได้ว่า “มีแนวโน้ม” แต่ไม่เคยรับปากว่า “จะเป็นอย่างนั้นแน่นอน”

                                ปัญหาไม่ได้อยู่ที่การมีโพล แต่อยู่ที่การตีความและการใช้งาน เพราะงานวิชาการด้านพฤติกรรมผู้มีสิทธิเลือกตั้งชี้ว่า ตัวเลขโพลสามารถชี้นำการตัดสินใจได้จริง ทั้งการเลือกตามกระแส หรือการถอนตัวทางใจด้วยความรู้สึกว่า “แพ้ตั้งแต่ยังไม่เลือก” ในจุดนี้ โพลจึงเริ่มทำหน้าที่มากกว่ากระจกสะท้อน แต่กลายเป็นไฟสปอตไลต์ที่ส่องไปยังบางตัวเลือกเป็นพิเศษ

                              สำหรับพรรคการเมืองและทีมหาเสียง โพลไม่ได้เป็นเพียงข้อมูลประกอบการตัดสินใจ แต่แทบกลายเป็นเข็มทิศกำหนดทิศทาง ตั้งแต่การลงพื้นที่ การจัดสรรงบประมาณ ไปจนถึงการเลือกประเด็นโจมตีหรือหลีกเลี่ยงในบางเขตเลือกตั้ง จนบางครั้งดูราวกับว่า สนามเลือกตั้งไม่ได้แข่งขันกันด้วยนโยบาย แต่แข่งขันกันว่า ใครอ่านโพลได้ “ถูกใจ” มากกว่า

                             ด้วยเหตุนี้ กฎหมายเลือกตั้งและระเบียบของคณะกรรมการการเลือกตั้ง  กกต.จึงกำหนดชัดว่า ห้ามเผยแพร่ผลโพลที่เกี่ยวกับการเลือกตั้งในช่วง 7 วันก่อนวันเลือกตั้งจนถึงเวลาปิดหีบ เพื่อป้องกันการชี้นำผู้มีสิทธิเลือกตั้งในโค้งสุดท้าย พูดให้ชัดคือ ทำโพลได้ วิเคราะห์ได้ แต่เมื่อใกล้วันตัดสินใจจริง กฎหมายต้องการให้ประชาชนได้คิดเอง มากกว่าถูกตัวเลขคิดแทน

                            ท้ายที่สุด ไม่ว่าตัวเลขโพลจะสวยเพียงใด ผลการเลือกตั้งยังไม่ได้ตัดสินกันที่กราฟหรือเปอร์เซ็นต์บนหน้าจอ แต่ตัดสินกันที่บัตรเลือกตั้งในมือประชาชน โพลอาจทำนายได้หลายแบบ แต่มีสิ่งเดียวที่ทำนายไม่ได้ คือการตัดสินใจจริงในวันเลือกตั้ง เพราะในระบอบประชาธิปไตย บางครั้ง “ความเงียบในคูหา” ดังยิ่งกว่าตัวเลขโพลทุกสำนักรวมกัน

2569-02-02  “ชัยทัศน์“