INSIDE INSIGHT | “ชัยทัศน์”
ประจำวันที่ 4 สิงหาคม 2569
รัฐต้องเร่งสร้างเกราะป้องกัน “สงครามไซเบอร์”
แผลเหวอะหลังบ้านสแกนจ่าย-สายการบิน-แอปภาครัฐ สู่ข้อเสนอแนะแบ่งเค้กงบประมาณหนุนระบบรักษาความปลอดภัยอัจฉริยะ เคียงคู่โครงการพัฒนาเทคโนโลยีของชาติ
ถอดรหัส Single Point of Failure และความเหลื่อมล้ำทางเทคโนโลยี เปรียบเทียบดุลอำนาจอาเซียน สู่การแนะแนวทางสนับสนุนระบบรักษาความปลอดภัยอัจฉริยะ เพื่อปกป้องอธิปไตยทางไซเบอร์ของประเทศอย่างยั่งยืน
วิกฤตการณ์ระบบไอทีขัดข้องที่เกิดขึ้นซ้ำรอยในโครงสร้างพื้นฐานไทยปัจจุบัน คือสัญญาณเตือนภัยว่าโครงข่ายดิจิทัลของประเทศกำลังเติบโตอย่างก้าวกระโดดบนรากฐานที่เปราะบาง การเดินหน้าเชิงนโยบายอย่างไร้ระบบนิเวศความปลอดภัยหลังบ้านที่รัดกุม กำลังทำให้กิจกรรมทางเศรษฐกิจและข้อมูลของประชาชนตกอยู่ในความเสี่ยง ถึงเวลากับความจำเป็นที่ภาครัฐต้องทบทวนกระบวนทัศน์ โดยการพลิกแพลงงบประมาณและทรัพยากรจากโครงการเรียนรู้ไอทีระยะสั้น หันมาสนับสนุนการสร้างสถาปัตยกรรมป้องกันภัยไซเบอร์ (Cybersecurity) ระดับชาติ เพื่อเป็นหลักประกันความมั่นคงทางดิจิทัลที่ยั่งยืน ก่อนที่ประเทศจะต้องเผชิญหน้ากับความท้าทายในภัยคุกคามยุคใหม่
ในห้วงทศวรรษที่ผ่านมา ประเทศไทยได้ทรานส์ฟอร์มโครงสร้างสถาปัตยกรรมระดับชาติเข้าสู่ “ระบบดิจิทัล” อย่างแนบเนียนและเบ็ดเสร็จในแทบทุกมิติ ยืนยันได้จากการวางรากฐานระบบพิสูจน์และยืนยันตัวตนทางดิจิทัล (Digital ID) ผ่านแพลตฟอร์ม D.DOPA ของกรมการปกครอง และระบบ NDID ของภาคการเงินที่เป็นดั่งกุญแจเปิดประตูสู่บริการทุกประเภท ขณะที่มิติทางเศรษฐกิจเรามีระบบการจัดซื้อจัดจ้างภาครัฐด้วยอิเล็กทรอนิกส์ (e-GP) และระบบยื่นภาษีออนไลน์ (e-Filing) ของกรมสรรพากร เป็นแกนหลักรันกิจกรรมทางภาษีและงบประมาณแผ่นดิน ไม่นับรวมระบบฐานข้อมูลสาธารณสุขส่วนกลาง (MOPH Data Center) ที่เชื่อมโยงประวัติคนไข้ของโรงพยาบาลรัฐทั่วประเทศ ตลอดจนระบบควบคุมและสั่งการจ่ายกระแสไฟฟ้าอัจฉริยะ (Smart Grid) ของการไฟฟ้า และระบบบริหารจัดการท่าอากาศยาน (AODB) ที่คอยรันเที่ยวบินและการขนส่งผ่านระบบคลาวด์ การเปลี่ยนผ่านเหล่านี้สะท้อนว่ากลไกขับเคลื่อนประเทศไม่ได้ใช้กระดาษอีกต่อไป แต่กลายเป็นสายพานดิจิทัลที่ร้อยเรียงชีวิตและเม็ดเงินของคนทั้งชาติเอาไว้ด้วยกัน
ความล้ำสมัยเชิงระบบที่กล่าวมาข้างต้น กลับสร้างภาวะพึ่งพาเทคโนโลยีเพียงจุดเดียวที่เปราะบางอย่างยิ่ง เมื่อใดก็ตามที่ระบบหลังบ้านขนาดใหญ่เหล่านี้เกิดการขัดข้อง ไม่ว่าจะเป็นระบบเครือข่าย“พร้อมเพย์” ที่คนไทยใช้สแกนจ่ายเงินแทนกระเป๋าสตางค์ หรือแอปพลิเคชันพอร์ทัลกลางอย่าง “ทางรัฐ” ที่รวมทุกสิทธิ์สวัสดิการไว้ในที่เดียว ผลกระทบย่อมแผ่ขยายเป็นโดมิโนในเสี้ยววินาที และที่น่ากังวลที่สุดคือมันสร้าง “ความเหลื่อมล้ำทางเทคโนโลยี” ให้ถ่างกว้างขึ้น ในขณะที่กลุ่มคนเมืองที่มีบัตรเครดิตหรือช่องทางสำรองสามารถเอาตัวรอดได้ในยามที่ระบบล่ม แต่กลุ่มผู้สูงอายุ พ่อค้าแม่ค้ารายย่อย และประชากรกลุ่มเปราะบางที่ชีวิตผูกติดอยู่กับระบบดิจิทัลของรัฐเพียงช่องทางเดียว กลับต้องถูกตัดขาดจากการเข้าถึงเงินทุน สิทธิ์การรักษาพยาบาล และโอกาสในการทำมาหากินในทันทีอย่างไร้ที่พึ่ง
หากย้อนกลับไปดูบทเรียนราคาแพงจากเหตุการณ์ระบบไอทีล่มทั่วโลกจากกรณีของ CrowdStrike และ Microsoft รวมถึงอุบัติเหตุระบบสัญญาณเครือข่ายเดิมในประเทศที่ผ่านมา จะพบสัญญาณเตือนภัยที่ชัดเจนว่า ระบบสาธารณูปโภคขั้นพื้นฐาน ของไทยยังขาดสิ่งที่เรียกว่าความยืดหยุ่นและการฟื้นตัวระบบ ปัจจุบันมาตรการของรัฐผ่านหน่วยงานอย่าง สกมช. มักเน้นไปที่การควบคุมความเสียหายเฉพาะหน้าและการสั่งเยียวยาหลังเกิดเหตุ ซึ่งเป็นแนวทางแบบ “ล้อมคอกหลังวัวหาย” แทนที่จะเป็นการลงทุนเชิงรุกเพื่อสร้างโครงข่ายระบบสำรองระดับสถาปัตยกรรมที่ทำงานแทนกันได้ทันทีแบบไร้รอยต่อ
เมื่อนำมิติด้านความมั่นคงไซเบอร์ของไทยไปเปรียบเทียบกับประเทศเพื่อนบ้านในภูมิภาคอาเซียน ฉากทัศน์ยิ่งน่ากังวล เพราะในขณะที่สิงคโปร์และมาเลเซียนำหน้าไปไกลในมิติความมั่นคงปลอดภัยไซเบอร์ ก้าวข้ามไปสู่การตั้งรับสงครามไซเบอร์ (Cyber Warfare) เชิงรุกผ่านกฎหมายที่เข้มข้นและการจัดตั้งศูนย์เตือนภัยระดับชาติที่ทำงานร่วมกับสากล หรือแม้กระทั่งเวียดนามที่เร่งสร้างกองทัพแฮกเกอร์สายขาว ขึ้นมาปกป้องระบบของตนอย่างก้าวกระโดด แต่ประเทศไทยกลับยังติดหล่มอยู่ในกลุ่มที่ “โตแต่ตัว แต่ไร้เกราะ” มีการใช้งานแพลตฟอร์มที่หลากหลายและรวดเร็ว แต่ระบบป้องกันหลังบ้านของหน่วยงานรัฐระดับท้องถิ่นกลับเปราะบางและเสี่ยงต่อการถูกเจาะระบบเพื่อขโมยข้อมูลประชาชนอยู่ตลอดเวลา
รากเหง้าของความอ่อนแอในระบบป้องกันภัยไซเบอร์ไทย เกิดจากอุปสรรคเชิงโครงสร้างที่ต้องแก้ไข “ควบคู่กัน” ระหว่างงบประมาณและวิสัยทัศน์ของผู้บริหารระดับสูง ซึ่งมักเลือกทุ่มเงินไปกับฮาร์ดแวร์หรือหน้าตาของแอปพลิเคชันที่สามารถโชว์เป็นผลงานได้ แต่กลับละเลยงบประมาณในการทดสอบเจาะระบบและซอฟต์แวร์รักษาความปลอดภัยขั้นสูง ยิ่งไปกว่านั้น โครงสร้างเงินเดือนของระบบราชการที่ไม่ยืดหยุ่นยังส่งผลให้เกิดสภาวะ “สมองไหล” รัฐไม่สามารถดึงดูดหรือรักษาบุคลากรไอทีระดับหัวกะทิไว้ได้ ทางออกที่จำเป็นคือการปรับเปลี่ยน KPI ของผู้นำองค์กรให้ผูกติดกับเสถียรภาพของระบบ และปฏิรูปโครงสร้างการจ้างงานด้านไอทีภาครัฐให้เทียบเท่าสากล
นักวิเคราะห์เชิงยุทธศาสตร์บอกว่า การขับเคลื่อนประเทศให้เท่าทันกระแสโลกผ่านโครงการพัฒนาทักษะดิจิทัลที่กำลังดำเนินการอยู่ในขณะนี้ ถือเป็นหมุดหมายที่ดีในการยกระดับทักษะของประชาชน
ทว่าหากภาครัฐมองข้ามไปถึงความยั่งยืนเชิงโครงสร้าง นโยบายนี้จะยิ่งทรงคุณค่าและทวีความแข็งแกร่งขึ้นอย่างมหาศาล หากมีการ “ปรับทิศทางเพื่อร่วมสนับสนุน” ในการเสริมสร้างระบบป้องกันภัยไซเบอร์ของประเทศควบคู่กันไป แทนที่จะมุ่งเน้นเพียงการกระจายสิทธิ์ใช้งานในภาคสาธารณะ แต่ควรแบ่งสัดส่วนงบประมาณมาสนับสนุนการวิจัยและพัฒนา “ระบบปัญญาประดิษฐ์เพื่อการคุ้มครองความปลอดภัยไซเบอร์แห่งชาติ” เพื่อเป็นเกราะป้องกันอัจฉริยะคอยอุดรอยรั่วของฐานข้อมูลภาครัฐ ดักจับภัยคุกคาม และพยุงเสถียรภาพของระบบปฏิบัติการหลักไม่ให้ล่มสลาย
การสนับสนุนให้เกิด “ระบบหลังบ้านที่ปลอดภัยและล่มยาก” จะกลายเป็นรากฐานที่มั่นคงที่สุด ซึ่งช่วยส่งเสริมให้การประยุกต์ใช้เครื่องมือเทคโนโลยีล้ำสมัยของคนไทย เกิดขึ้นบนระบบนิเวศดิจิทัลที่มีเกราะคุ้มกันอย่างแท้จริง
#Cyber Warfare#สงครามไซเบอร์#INSIDE INSIGHT#ชัยทัศน์วิเคราะห์#THAITRIBUNE#ความเหลื่อมล้ำ