INSIDE INSIGHT | “ชัยทัศน์”
ประจำวันที่ 10 พฤศจิกายน 2569

ม็อบเกือบร้อยคัน เดินทางเกือบพันกิโลเมตร บุกทำเนียบ ฯ
“เสียง”ประชาชน หรือ “พลังต่อรอง“ ทางการเมือง ?

จากข้อเรียกร้องลดราคาน้ำมันและแก้ปัญหาปากท้อง สู่การระดมแนวร่วมหลายกลุ่ม ตั้งคำถามถึงเป้าหมายที่อาจขยายกว้างกว่าปัญหาเกษตรกรรม

ขบวนผู้ชุมนุมกลุ่มแนวร่วมปฏิวัติประชาชนปกป้องแผ่นดิน (นปผ.) นำโดยนายมะโน เครือแก้ว หรือกำนันมะโน กำนันตำบลกระบี่น้อย จังหวัดกระบี่ เดินทางถึงทำเนียบรัฐบาลเมื่อค่ำวันที่ 8 พฤศจิกายน 2569 หลังใช้เวลาเดินทางจากภาคใต้ 4 วัน โดยมีรายงานขบวนรถที่เดินทางถึงประมาณ 82 คัน และผู้ร่วมเดินทางราว 200 คน พร้อมประกาศปักหลักชุมนุม 30 วัน เรียกร้องให้ลดราคาดีเซลลิตรละ 10 บาท ทบทวนโครงสร้างราคาน้ำมัน และแก้ปัญหาสินค้าเกษตรตกต่ำ ยาเสพติด และการทุจริต การเคลื่อนไหวครั้งนี้จึงไม่ได้สะท้อนเพียงความเดือดร้อนของประชาชน แต่ยังเปิดประเด็นให้สังคมตั้งคำถามว่า เมื่อการระดมมวลชนมีขนาดใหญ่และมีระยะเวลาชุมนุมยาวนาน เป้าหมายแท้จริงยังจำกัดอยู่เพียงการแก้ปัญหาปากท้อง หรือกำลังขยายไปสู่การต่อรองเชิงอำนาจทางการเมืองด้วยหรือไม่ ?

ความเดือดร้อนจริง แต่ข้อเรียกร้องไม่ได้มีเพียงเรื่องเกษตรกรรม
ต้องยอมรับว่า ราคาพลังงานและต้นทุนการผลิตเป็นปัญหาที่กระทบประชาชนโดยตรง โดยเฉพาะเกษตรกรและผู้ประกอบอาชีพขนส่ง ซึ่งได้รับผลกระทบจากราคาน้ำมันทั้งทางตรงและทางอ้อม การเดินทางจากกระบี่มายังกรุงเทพ ฯ จึงอาจสะท้อนความไม่พอใจที่สะสมมานาน และความรู้สึกว่าการร้องเรียนผ่านช่องทางปกติยังไม่สามารถสร้างคำตอบที่เป็นรูปธรรมได้ แต่เมื่อพิจารณาข้อเรียกร้องทั้งหมด จะพบว่าประเด็นหลักคือการลดราคาน้ำมันดีเซลลิตรละ 10 บาท ควบคู่กับการทบทวนโครงสร้างราคา ส่วนราคาพืชผล ยาเสพติด การทุจริต และปัญหาสังคมอื่น ๆ เป็นประเด็นที่ถูกหยิบยกเพิ่มเติม ดังนั้น การเรียกการเคลื่อนไหวครั้งนี้ว่าเป็นเพียงม็อบเกษตรกรจึงไม่ครอบคลุมข้อเท็จจริงทั้งหมด และรัฐบาลก็ไม่ควรลดทอนเสียงเรียกร้องให้เหลือเพียงปัญหาของคนกลุ่มใดกลุ่มหนึ่ง

จำนวนรถ ต้นทุน และการจัดตั้ง คือคำถามที่ควรตรวจสอบ ไม่ใช่ข้อกล่าวหา
การนำยานพาหนะจำนวนมากเดินทางข้ามจังหวัดเป็นเวลาหลายวัน และประกาศปักหลักถึง 30 วัน ย่อมต้องมีการประสานงานด้านเส้นทาง น้ำมัน อาหาร ที่พัก และการดูแลผู้เข้าร่วม เป็นลักษณะของการระดมมวลชนที่มีระบบจัดการมากกว่าการรวมตัวเฉพาะหน้า 
อย่างไรก็ตาม มีข้อมูลจำนวนยานพาหนะที่รายงานไม่ตรงกัน โดยบางรายงานกล่าวถึงเป้าหมาย 1,000 คัน บางรายงานกล่าวถึงรถบรรทุกกว่า 500 คัน ขณะที่รายงานขบวนที่เดินทางถึงทำเนียบรัฐบาลระบุประมาณ 82 คัน ความแตกต่างนี้ต้องแยกให้ชัดระหว่างจำนวนที่ตั้งเป้า จำนวนที่ลงทะเบียน และจำนวนที่เดินทางถึงจริง การมีระบบจัดตั้งไม่ใช่เรื่องผิด เพราะการชุมนุมขนาดใหญ่จำเป็นต้องมีการบริหารจัดการ แต่ต้นทุนและแหล่งสนับสนุนทรัพยากรเป็นข้อมูลที่สังคมมีสิทธิสอบถามอย่างสุจริต โดยไม่ด่วนสรุปว่ามีผู้สนับสนุนทางการเมืองหรือนายทุนอยู่เบื้องหลัง

จากม็อบปากท้องสู่เครือข่ายหลายประเด็น นัยการเมืองจึงเริ่มชัดขึ้น
ข้อสังเกตที่น่าสนใจยิ่งกว่าจำนวนรถ คือการขยายตัวของแนวร่วม เมื่อมีประชาชนจากหลายจังหวัดทยอยเข้าร่วม และมีเครือข่ายที่นำข้อเรียกร้องคนละเรื่องมาสมทบ เช่น กลุ่มประชาชนคนรักษ์จันท์ที่คัดค้านโครงการอ่างเก็บน้ำคลองวังโตนด รวมถึงมีรายงานว่าหัวหน้าคณะเดินทางได่หารือหับกลุ่มบุคคลอื่นเพื่อทำให้การชุมนุมมีมิติทางการเมืองและการสร้างเครือข่ายมากกว่าการเรียกร้องราคาน้ำมันเพียงเรื่องเดียว ซึ่งตั้งข้แสังเกตุได้ว่าเป็นการสร้างแนวร่วมทางการเมือง หรือการกดดันรัฐบาลในประเด็นอื่นต่อไปหรือไม่ ?

ความย้อนแย้งของการต่อรอง และโจทย์ที่ทั้งสองฝ่ายต้องตอบ
ความย้อนแย้งของสถานการณ์นี้อยู่ตรงที่ ผู้ชุมนุมเรียกร้องให้รัฐบาลลดราคาน้ำมันเพื่อบรรเทาภาระค่าครองชีพ แต่การเดินทางด้วยยานพาหนะจำนวนมากและการปักหลักเป็นเวลานานก็ต้องใช้ทรัพยากรไม่น้อย ขณะเดียวกัน การเรียกร้องให้ลดราคาดีเซลทันทีลิตรละ 10 บาท แม้มีเหตุผลจากความเดือดร้อน แต่ก็ต้องพิจารณาผลกระทบต่อรายได้ภาษี ฐานะกองทุนน้ำมัน โครงสร้างราคา และภาระการคลัง ไม่ใช่เพียงสั่งลดราคาแล้วปัญหาจะหมดไป ฝ่ายรัฐบาลเองก็มีความย้อนแย้งเช่นกัน หากยืนยันว่ามีกลไกรับเรื่องร้องเรียนและมาตรการช่วยเหลืออยู่แล้ว แต่ประชาชนยังเลือกเดินทางไกลมาถึงศูนย์กลางอำนาจ ย่อมสะท้อนช่องว่างระหว่างนโยบายที่รัฐบาลประกาศกับผลลัพธ์ที่ประชาชนสัมผัสได้ โจทย์จึงอยู่ที่รัฐบาลต้องแสดงหลักฐานว่ากำลังแก้ปัญหาอย่างไร ขณะที่แกนนำก็ต้องชี้แจงให้ชัดว่าข้อเรียกร้องใดเป็นเป้าหมายหลัก และจะวัดความสำเร็จของการชุมนุมจากอะไร

สิทธิการชุมนุมต้องได้รับความคุ้มครอง แต่กฎหมายต้องบังคับใช้อย่างได้สัดส่วน
การชุมนุมโดยสงบและปราศจากอาวุธเป็นสิทธิที่รัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2560 มาตรา 44 รับรองไว้ ขณะเดียวกัน พระราชบัญญัติการชุมนุมสาธารณะ พ.ศ. 2558 มาตรา 6 กำหนดให้การชุมนุมต้องสงบและปราศจากอาวุธ ส่วนมาตรา 7 กำหนดข้อจำกัดพื้นที่และให้อำนาจผู้บัญชาการตำรวจแห่งชาติหรือผู้ได้รับมอบหมายประกาศห้ามชุมนุมในรัศมีไม่เกิน 50 เมตรรอบทำเนียบรัฐบาลได้ เมื่อมีความจำเป็นเพื่อความปลอดภัยสาธารณะและความสงบเรียบร้อย โดยต้องคำนึงถึงจำนวนผู้ชุมนุมและพฤติการณ์ด้วย จึงไม่ใช่ข้อห้าม 50 เมตรที่เกิดขึ้นโดยอัตโนมัติทุกกรณี ตำรวจต้องปฏิบัติภายใต้หลักความจำเป็นและได้สัดส่วน ส่วนผู้ชุมนุมก็ต้องเคารพสิทธิของประชาชนทั่วไปและไม่กีดขวางการทำงานของหน่วยงานรัฐเกินสมควร ทางออกที่เหมาะสมไม่ใช่การใช้กฎหมายปิดกั้นเสียงประชาชน หรือปล่อยให้การชุมนุมกระทบสิทธิผู้อื่น แต่คือการเจรจาอย่างจริงจัง เปิดเผยข้อจำกัด และกำหนดกรอบเวลาตอบสนองข้อเรียกร้องที่ตรวจสอบได้

ต้องฟังเสียงประชาชน พร้อมตรวจสอบเป้าหมายของผู้จัด
การชุมนุมครั้งนี้จึงควรถูกมองอย่างเป็นธรรมสองด้าน ด้านหนึ่ง ประชาชนมีสิทธิเรียกร้องให้รัฐบาลแก้ปัญหาค่าครองชีพ ราคาพลังงาน และความเดือดร้อนที่สะสมมานาน อีกด้านหนึ่ง เมื่อการเคลื่อนไหวมีการจัดตั้งเป็นระบบ มีแนวร่วมหลายกลุ่ม มีการติดต่อบุคคลทางการเมือง และประกาศปักหลักระยะยาว สังคมก็มีเหตุผลที่จะติดตามว่าเป้าหมายจะขยายไปถึงเรื่องใดบ้าง โดยไม่จำเป็นต้องกล่าวหาว่าเป็นเกมการเมืองล่วงหน้า สิ่งที่ควรทำคือเปิดเผยแหล่งสนับสนุนและค่าใช้จ่ายในการชุมนุมตามความเหมาะสม ชี้แจงข้อเรียกร้องอย่างเป็นลายลักษณ์อักษร และเปิดเผยผลการเจรจาต่อสาธารณะ ส่วนรัฐบาลควรจัดทีมเจรจาที่มีอำนาจตัดสินใจ พร้อมแยกข้อเรียกร้องที่ทำได้ทันทีออกจากเรื่องที่ต้องศึกษาเชิงโครงสร้าง เพราะประชาชนไม่ควรต้องเดินทางไกลเพื่อรับคำตอบเพียงว่า “จะรับไปพิจารณา” และการชุมนุมก็ไม่ควรกลายเป็นเครื่องมือที่มีพลังต่อรองมากกว่าความชัดเจนในการแก้ปัญหา

คาราวานน้ำมันแพง กับคำตอบที่ต้องไม่แพงไปด้วย
ประชาชนรอนแรมขับรถจากใต้ขึ้นกรุงเทพฯ เพื่อขอให้น้ำมันถูกลง ส่วนรัฐบาลก็ต้องใช้น้ำมันและกำลังเจ้าหน้าที่ดูแลขบวนรถที่มาขอให้ลดราคาน้ำมัน เป็นภาพย้อนแย้งที่เห็นชัด แต่ที่น่าคิดยิ่งกว่าคือ เมื่อประชาชนใช้เวลาเดินทางถึง 4 วัน และตั้งใจปักหลักถึง 30 วัน คำตอบที่ได้รับก็ควรมีน้ำหนักมากกว่าระยะเวลาที่ใช้เดินทางมา ส่วนแกนนำก็เช่นกัน หากเริ่มต้นด้วยปัญหาปากท้อง ก็ควรทำให้ประชาชนเห็นว่าปลายทางคือการแก้ปัญหาปากท้องจริง ๆ ไม่ใช่เพียงได้แนวร่วมเพิ่ม ได้พื้นที่ข่าวเพิ่ม และได้อำนาจต่อรองเพิ่ม เพราะสุดท้ายแล้ว รถทุกคันอาจเดินทางกลับบ้านได้ แต่ถ้าปัญหายังอยู่ที่เดิม คนที่ต้องจ่ายค่าน้ำมันแพงต่อไปก็คือ…ประชาชน !