INSIDE INSIGHT | “ชัยทัศน์”
ประจำวันที่ 18 พฤศจิกายน 2569
ไทย..เดินหมากการทูตสองด้านบนเวทีโลก
คุมเชิงชายแดน ”เมียนมา/กัมพูชา“ อย่างระมัดระวัง
ผสานเชิงรุกเปิดช่องคุยเนปิดอว์ในวงอาเซียน
ควบคู่ขีดเส้นทวิภาคีสกัดกัมพูชาดึงต่างชาติแทรกแซง
ท่ามกลางความท้าทายด้านความมั่นคงที่ขนาบข้างพรมแดนไทยทั้งสองทิศ การประชุมสุดยอดอาเซียน ครั้งที่ 49 ณ กรุงมะนิลา สาธารณรัฐฟิลิปปินส์ ระหว่างวันที่ 14-18 พฤศจิกายน 2569 กลายเป็นเวทีสำคัญที่สะท้อนยุทธศาสตร์การต่างประเทศของรัฐบาลภายใต้การนำของนายอนุทิน ชาญวีรกูล นายกรัฐมนตรี ในการบริหารจัดการสถานการณ์ชายแดนอย่างระมัดระวัง ทั้งการผลักดันช่องทางเจรจาเรื่องเมียนมาในกรอบอาเซียน และการตอบโต้ข้อกล่าวหาของกัมพูชาบนเวทีนานาชาติเพื่อรักษาเสถียรภาพในภูมิภาค
ในแนวรบด้านทิศตะวันตกที่กรุงมะนิลา ฝ่ายไทยได้แสดงบทบาทสำคัญในการขับเคลื่อนประเด็นเมียนมาซึ่งยังถูกจำกัดสิทธิ์การส่งผู้แทนระดับการเมืองเข้าร่วมประชุมอาเซียน โดยก่อนการประชุม นายสีหศักดิ์ พวงเกตุแก้ว รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ ได้เดินทางไปหารือกับผู้นำเมียนมาที่กรุงเนปิดอว์ ก่อนนำข้อเสนอเข้าสู่วงประชุมอาเซียนจนชาติสมาชิกเห็นพ้องให้เปิดช่องทางการมีปฏิสัมพันธ์แบบไม่เป็นทางการอย่างค่อยเป็นค่อยไป

ขณะที่นายกรัฐมนตรีอนุทิน ได้ผลักดันในเวทีประชุมเต็มคณะให้จัดตั้งคณะทำงานอาเซียนเพื่อเร่งแก้ปัญหาหมอกควันและสารพิษข้ามพรมแดนควบคู่กับการสนับสนุนกระบวนการสันติภาพ
ขณะเดียวกัน ในแนวรบด้านทิศตะวันออก ไทยต้องเผชิญแรงกดดันทางการทูตเมื่อสมเด็จฮุน มาเนต นายกรัฐมนตรีกัมพูชา ใช้เวทีประชุมสุดยอดกลุ่มประเทศผู้ใช้ภาษาฝรั่งเศส (OIF) ณ กรุงพนมเปญ กล่าวพาดพิงว่าไทยเปลี่ยนแปลงแนวเขตแดนด้วยกำลัง พร้อมเสนอตั้งกลไกไกล่เกลี่ยระดับพหุภาคีและจัดแสดงแบบจำลองปราสาทโบราณ 3 แห่ง ควบคู่กับการที่ผู้แทนกัมพูชาหยิบยกประเด็นข้อพิพาทขึ้นกล่าวในเวทีอาเซียนที่ฟิลิปปินส์ ซึ่งสร้างความตึงเครียดต่อบรรยากาศความสัมพันธ์ระหว่างสองประเทศ
ต่อกรณีดังกล่าว นายกรัฐมนตรีอนุทินได้ชี้แจงจุดยืนอย่างเป็นทางการทั้งผ่านช่องทางออนไลน์และในเวทีประชุมสุดยอดอาเซียน-จีน โดยยืนยันว่าประเทศไทยปฏิบัติตามถ้อยแถลงร่วมและกฎหมายระหว่างประเทศอย่างเคร่งครัด การดำเนินการทางทหารที่ผ่านมาเป็นไปเพื่อปกป้องอธิปไตยและประชาชนตามความจำเป็น พร้อมประกาศชัดเจนว่าไทยจะไม่นำข้อพิพาททวิภาคีไปหารือกับประเทศที่สาม และเรียกร้องให้กัมพูชามุ่งสร้างความไว้เนื้อเชื่อใจผ่านกลไกสองฝ่ายแทนการขยายความขัดแย้งในเวทีโลก
ยุทธศาสตร์การเดินหมากทั้งสองด้านสะท้อนความพยายามของรัฐบาลไทยในการรักษาสมดุลตามแนวชายแดนอย่างรอบคอบ ด้านเมียนมา ไทยเลือกใช้การทูตเชิงรุกประสานงานกับผู้นำรัฐบาลทหารและกลไกอาเซียน เพื่อบริหารจัดการพื้นที่ชายแดนให้กลับสู่ภาวะปกติและลดแรงกระแทกจากการสู้รบของกองกำลังกลุ่มชาติพันธุ์ไม่ให้ลุกลามเข้าสู่ฝั่งไทย ส่วนด้านกัมพูชา ไทยเลือกใช้หลักนิติธรรมและจำกัดวงเจรจาไว้เฉพาะทวิภาคี เพื่อรักษาดุลยภาพความมั่นคงโดยไม่ให้เกิดการแทรกแซงจากภายนอก และประคองความสัมพันธ์ไม่ให้เลวร้ายลงไปกว่าเดิม
นับเป็นสัญญาณเชิงบวกที่ผู้นำรัฐบาลให้ความสำคัญกับการวางยุทธศาสตร์ชายแดนในเวทีพหุภาคีอย่างเป็นระบบและเท่าทันสถานการณ์ อย่างไรก็ตาม บทพิสูจน์สำคัญในระยะต่อไปไม่ได้อยู่ที่ถ้อยแถลงในห้องประชุม แต่อยู่ที่ผลสัมฤทธิ์ที่เป็นรูปธรรมในการลดความตึงเครียด การฟื้นฟูการค้า และความปลอดภัยของประชาชนตามแนวพรมแดนทั้งสองด้านอย่างยั่งยืน



