Bloomberg รายงานว่า – ขณะที่สงครามใน ยูเครน (Ukraine) ของประธานาธิบดี วลาดิมีร์ ปูติน เข้าสู่ฤดูหนาวปีที่สี่ ชาวรัสเซียต้องเผชิญกับผลกระทบที่เพิ่มขึ้นต่อเกือบทุกแง่มุมของชีวิตประจำวัน หลายสิบภูมิภาคในภาคกลางและภาคใต้ของรัสเซีย  กำลังรู้สึกถึงความใกล้ชิดของสงคราม เนื่องจากโดรน (drones) และบางครั้งขีปนาวุธได้พุ่งชนสถานที่ด้านพลังงานและอาคารที่พักอาศัย สัญญาณเตือนภัยทางอากาศดังขึ้นเกือบทุกคืน ซึ่งเป็นเครื่องย้ำเตือนอย่างต่อเนื่องและเปิดเผยถึงการรุกล้ำของความขัดแย้ง

นอกเหนือจากแนวหน้าแล้ว พื้นที่ส่วนที่เหลือของรัสเซียรวมถึงมอสโก ได้เริ่มรู้สึกถึงความเสียหายทางเศรษฐกิจแล้ว ตั้งแต่ครัวเรือนที่ลดการใช้จ่ายด้านอาหาร ไปจนถึงบริษัทเหล็กกล้า (steel), การทำเหมือง (mining) และพลังงานที่กำลังประสบปัญหา กลไกทางเศรษฐกิจของประเทศกำลังแสดงรอยร้าวหลายจุด และความยืดหยุ่นก่อนหน้านี้ที่ถูกกระตุ้นโดยมาตรการกระตุ้นทางการคลังขนาดใหญ่และรายได้ด้านพลังงานที่ทำสถิติสูงสุดกำลังถูกทดสอบ

แม้ว่าระดับความเสียหายจะเทียบไม่ได้กับที่ ยูเครนต้องเผชิญ และไม่น่าจะกระตุ้นให้ ปูติน ยุติสงครามได้ แต่สถานการณ์นี้ก็เน้นย้ำถึงต้นทุนที่สูงขึ้นเรื่อยๆ สำหรับการตัดสินใจเปิดฉากรุกรานเต็มรูปแบบในเดือนกุมภาพันธ์ 2022

ผลกระทบนี้เกิดขึ้นพร้อมกับที่สหรัฐฯ ใช้แรงกดดันเพื่อควบคุมรายได้จากน้ำมันและก๊าซที่ไหลเข้าสู่ มอสโก ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของกิจกรรมของรัฐบาล ทรัมป์ ที่มุ่งเป้าไปที่การบรรลุข้อตกลงหยุดยิง โมเมนตัมสำหรับข้อตกลงกำลังเพิ่มขึ้น โดยการเจรจาได้เปลี่ยนไปที่มอสโก และการเจรจาระหว่างสหรัฐฯ-รัสเซีย ที่ทราบกันว่ากำลังดำเนินการอยู่เบื้องหลังในข้อตกลงที่จะให้ เครมลิน  ได้รับการบรรเทาโทษจากการคว่ำบาตรตามที่ต้องการ

นาย อเล็กซานเดอร์ กาบูเยฟ (Alexander Gabuev) ผู้อำนวยการ Carnegie Russia Eurasia Center ในเบอร์ลิน กล่าวว่า “จากตัวชี้วัดทางเศรษฐกิจโดยรวม การยุติสงครามในตอนนี้จะเป็นประโยชน์สูงสุดของรัสเซีย อย่างไรก็ตาม ในการต้องการยุติสงคราม ต้องเห็นจุดสิ้นสุดของหน้าผารัสเซีย ยังไม่ถึงจุดนั้น”ในภาวะที่ยังไม่ตระหนักถึงความจริงนสถานการณ์ต่าง ๆ กำลังจะแย่ลงสำหรับประชากร รัสเซียก่อนที่พวกเขาจะหวังให้สถานการณ์ดีขึ้น

“ตอนนี้ราคากำลังสูงขึ้นเร็วกว่าค่าแรง” เอเลนา (Elena) วัย 27 ปี ผู้จัดการบริษัทจัดงานอีเวนต์จากภูมิภาคมอสโก กล่าว เธอเปลี่ยนพฤติกรรมการซื้อของโดยซื้อเสื้อผ้าน้อยลงและหันไปซื้อสินค้าแบรนด์ในประเทศมากขึ้น เนื่องจากสินค้านำเข้ามีราคาแพงเกินไป

นี่เป็นความแตกต่างอย่างมากกับช่วงต้นของสงคราม เมื่อผลิตภัณฑ์มวลรวมในประเทศ (Gross Domestic Product – GDP) กำลังขยายตัวจากการลงทุนที่เกี่ยวข้องกับกองทัพ ซึ่งผลักดันให้ค่าแรงเติบโตเกือบ 20% ในปี 2024 กระตุ้นความต้องการของผู้บริโภค แต่ก็ส่งผลให้เกิดภาวะเงินเฟ้อด้วย

การคุมเข้มทางการเงินและผลกระทบที่ล่าช้า

ธนาคารกลาง รัสเซีย (Russia’s central bank) ได้ขึ้นอัตราดอกเบี้ยเป็นสถิติสูงสุดที่ 21% ในเดือนตุลาคมปี 2024 เพื่อควบคุมภาวะเงินเฟ้อและชะลอเศรษฐกิจที่ร้อนแรง  แต่ถึงแม้ต้นทุนการกู้ยืมจะผ่อนคลายลง เศรษฐกิจก็เริ่มแสดงผลกระทบที่ล่าช้าจากการคุมเข้มทางการเงิน มากขึ้นเรื่อยๆ ในกระบวนการนี้ ความไม่สมดุลที่ลึกซึ้งยิ่งขึ้นก็ถูกเปิดเผยในประเทศที่ถูกปรับเปลี่ยนเพื่อสงครามในขณะที่ยังคงสนับสนุนภาคเศรษฐกิจพลเรือน

รายงานล่าสุดจาก Center for Macroeconomic Analysis and Short-Term Forecasting นำโดยน้องชายของรัฐมนตรีกลาโหมรัสเซีย ระบุว่า ภาวะเงินเฟ้อลดลงเหลือประมาณ 6.8% ในต้นเดือนพฤศจิกายน แต่สาเหตุสำคัญคือความต้องการของผู้บริโภคที่อ่อนแอลง ที่น่าสังเกตคือ ชาวรัสเซียกำลังลดการซื้ออาหาร ตามข้อมูลของ SberIndex ซึ่งเป็นแพลตฟอร์มข้อมูลเปิดของ Sberbank ผู้ให้กู้ที่ติดตามรายได้ การใช้จ่าย และกิจกรรมทางธุรกิจแบบเรียลไทม์ “ค่าใช้จ่ายเฉลี่ยสำหรับการซื้อของชำรายสัปดาห์เพิ่มขึ้นมากกว่าสองเท่าในช่วงไม่กี่ปีที่ผ่านมา” เดนิส (Denis) วัย 40 ปี ผู้จัดการจาก ตัมบอฟ (Tambov) ภาคกลางของรัสเซียกล่าว 

ครอบครัวของเขาถูกบังคับให้พิจารณาการใช้จ่ายใหม่ และตอนนี้ซื้อผักและผลไม้น้อยลง ยอดขาย นม, เนื้อหมู, ข้าวสาลี และข้าวลดลง 8–10% ในเดือนกันยายนและตุลาคม ตามการวิเคราะห์ของหนังสือพิมพ์ Kommersant X5 Group ซึ่งเป็นเครือข่ายร้านขายของชำที่ใหญ่ที่สุดของรัสเซีย มีรายได้เพิ่มขึ้นในไตรมาสที่สามส่วนใหญ่เนื่องจากภาวะเงินเฟ้อ แต่กำไรสุทธิลดลงเกือบ 20% ซึ่งสะท้อนถึงความต้องการที่อ่อนแอลงและต้นทุนที่สูงขึ้น

ภาคการค้าปลีกของรัสเซียกำลังเกิดการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ ผู้ค้าปลีกแฟชั่นคิดเป็น 45% ของร้านค้าทั้งหมดที่ปิดตัวลงในไตรมาสที่สาม โดยเกือบทุกร้านที่สองปิดกิจการ ตามรายงานของสื่อท้องถิ่น หนังสือพิมพ์ Rossiyskaya Gazeta ซึ่งเป็นของรัฐ ตลาดอิเล็กทรอนิกส์กำลังประสบกับยอดความต้องการที่ลดลงอย่างรุนแรงที่สุดในรอบ 30 ปี เนื่องจากผู้ซื้อเลื่อนการซื้อครั้งใหญ่

ยอดขายรถยนต์หดตัวเกือบหนึ่งในสี่ในช่วง 9 เดือนแรกของปี 2025 โดยได้รับผลกระทบจากต้นทุนการกู้ยืมที่สูงขึ้นและการเพิ่มขึ้นของภาษีของรัฐที่เรียกเก็บสำหรับการรีไซเคิล ซึ่งผลักดันให้ราคาสูงขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งสำหรับรถยนต์นำเข้าและรถยนต์ไฟฟ้า เนื่องจากรัฐบาลพยายามเพิ่มรายได้งบประมาณและสนับสนุนผู้ผลิตรถยนต์ในประเทศ

ผลกระทบโดยตรงจากการทหารและวิกฤตภาคอุตสาหกรรม

นอกจากนี้ยังมีผลกระทบโดยตรงจากการปฏิบัติการทางทหารของ ยูเครน (Ukrainian military action) โดรน (drones) ของ ยูเครน โจมตีโรงกลั่นน้ำมันและท่าเรือตั้งแต่ทะเลดำ ไปจนถึงชายฝั่ง บอลติกโดยไม่มีการลงโทษ และบางครั้งเดินทางลึกเข้าไปใน รัสเซีย ไกลถึง 2,000 ไมล์ เพื่อโจมตีเป้าหมายใน ไซบีเรีย

การโจมตีเหล่านั้นได้ทำให้วิกฤตในตลาดเชื้อเพลิงในประเทศรุนแรงขึ้น นำไปสู่ราคาน้ำมันเชื้อเพลิงที่พุ่งสูงขึ้นตั้งแต่สิ้นเดือนสิงหาคม แม้ว่าราคาน้ำมันเบนซินจะลดลงเล็กน้อยในเดือนพฤศจิกายน แต่ก็ยังคงอยู่ในระดับสูง และบางภูมิภาคยังคงรู้สึกถึงการขาดแคลน

นักวิเคราะห์หลายคนยังคงคาดการณ์ถึงการเติบโตเล็กน้อยในปีนี้และปีหน้า แต่ Center for Strategic Research ซึ่งเป็นสถาบันคลังสมอง (think tank) ในมอสโกสรุปเมื่อวันที่ 18 พฤศจิกายน ว่า “แทบไม่มีโอกาสเหลือที่จะหลีกเลี่ยงภาวะเศรษฐกิจถดถอย” โดยผลผลิตลดลงในอุตสาหกรรมรัสเซียมากกว่าครึ่ง

อุตสาหกรรมเหล็กกล้า (steel industry) กำลังเผชิญกับวิกฤต โดยการบริโภครวมลดลง 14% ในปีนี้ ตามรายงานของ Severstal PJSC ผู้ผลิตเหล็กรายใหญ่  ความต้องการเหล็กกล้าในงานก่อสร้างลดลง 10% ขณะที่ในอุตสาหกรรมเครื่องจักรลดลง 32% อุตสาหกรรมเหมืองถ่านหินกำลังเผชิญกับสถานการณ์ที่เลวร้ายที่สุดในรอบทศวรรษ โดยบริษัทใหญ่ ๆ ลดการผลิตลง

ภาคธนาคารก็ประสบปัญหาไม่น้อยธนาคารกลางแห่งรัสเซียรายงานในเดือนกันยายน ส่วนแบ่งหนี้เสียขององค์กร (troubled corporate debt) เพิ่มขึ้นเป็น 10.4% ในไตรมาสที่สอง เป็น 9.1 ล้านล้านรูเบิล (112,000 ล้าน ดอลลาร์สหรัฐฯ (US$)) ในขณะที่ในภาคการค้าปลีกเพิ่มขึ้นเป็น 12% 

งบประมาณขาดดุลและแรงกดดันจาก สหรัฐฯ (US)

การเติบโตทางเศรษฐกิจชะลอตัวลงเหลือ 0.6% ในไตรมาสที่สาม ซึ่งพลาดการประมาณการ ขณะที่งบประมาณขาดดุลแตะ 1.9% ของ GDP (Gross Domestic Product) ในเดือนตุลาคม และกระทรวงการคลังคาดว่าจะเพิ่มขึ้นเป็น 2.6% ของ GDP ภายในสิ้นปี

รายได้จากน้ำมันและก๊าซ (oil and gas revenue) ซึ่งมีความสำคัญอย่างยิ่ง ลดลงมากกว่าหนึ่งในห้าในเดือนมกราคม-ตุลาคม จากช่วงเดียวกันของปีที่แล้ว เหลือ 7.5 ล้านล้านรูเบิล ตามการคำนวณของ Bloomberg โดยอิงจากข้อมูลของกระทรวงการคลัง ราคาน้ำมันดิบที่ลดลง การคว่ำบาตร และค่าเงินที่แข็งค่าขึ้น ล้วนหมายความว่าผู้ผลิตของประเทศได้รับรูเบิลน้อยลงสำหรับน้ำมันทุกบาร์เรลที่ขายไป

สถานการณ์นี้เกิดขึ้นก่อนที่ สหรัฐฯ ซึ่งไม่พอใจที่ ปูติน ปฏิเสธที่จะเข้าร่วมความพยายามด้านสันติภาพ จะดำเนินการคว่ำบาตรผู้ผลิตน้ำมันรายใหญ่ที่สุดของ รัสเซีย (Russia) คือ Rosneft PJSC และ Lukoil PJSC อย่างไม่คาดคิดในเดือนตุลาคม

แม้ว่าความตึงเครียดเหล่านี้ไม่น่าจะเบี่ยงเบน ปูตินจากเป้าหมายสงครามของเขา แต่เขาก็พยายามอย่างแข็งขันเพื่อให้แน่ใจว่า สหรัฐฯจะไม่เพิ่มแรงกดดันต่อเศรษฐกิจ รัสเซีย ในเดือนตุลาคม เมื่อประธานาธิบดี โดนัลด์ ทรัมป์ กำลังพิจารณาส่งขีปนาวุธ Tomahawk (Tomahawk missiles) พิสัยไกลกว่าไปยัง เคียฟ (Kyiv) และแสดงความไม่พอใจต่อผู้นำ รัสเซีย (Russia) ต่อสาธารณะ ปูติน (Putin) ได้ติดต่อเพื่อเสนอโอกาสในการเจรจาสันติภาพเพิ่มเติม อันที่จริง เขาได้รับกำลังใจและคำแนะนำในการโทรครั้งนั้นจาก สตีฟ วิทคอฟฟ์ (Steve Witkoff) ทูตพิเศษของ ทรัมป์ (Trump) เอง

ในกรณีที่ไม่มีข้อตกลง การขนส่งเชื้อเพลิงของ รัสเซีย (Russian fuel shipments) ในช่วงครึ่งแรกของเดือนพฤศจิกายนลดลงสู่ระดับต่ำสุดนับตั้งแต่การรุกราน ยูเครน (Ukraine) เริ่มต้นขึ้น ในขณะเดียวกัน แม้แต่การเติบโตทางการค้าของ รัสเซีย (Russia) กับ จีน (China) ก็หยุดชะงักลง

การถดถอยที่หลีกเลี่ยงไม่ได้และการจัดเก็บภาษีใหม่

 “ภูมิคุ้มกันของเศรษฐกิจรัสเซีย (Russian economy) ถูกบั่นทอนอย่างรุนแรง” นาย โอเล็ก บูคเลมิเชฟ (Oleg Buklemishev) หัวหน้า Center for Economic Policy Research ที่ Lomonosov Moscow State University กล่าว “วิกฤตเชิงระบบอาจไม่เกิดขึ้นในปี 2026 แต่สภาวะทางเศรษฐกิจจะยังคงเสื่อมโทรมลงอย่างต่อเนื่อง”

ขณะที่การขาดดุลขยายตัว รัฐบาลกำลังเพิ่มหนี้ผ่านการขายพันธบัตรในประเทศที่มีราคาแพง ภาษีมูลค่าเพิ่ม (Value-Added Tax – VAT) มีกำหนดจะเพิ่มขึ้นในปีหน้าและใช้กับฐานที่กว้างขึ้น ซึ่งส่งผลกระทบต่อธุรกิจขนาดเล็กและผู้บริโภคในที่สุด ซึ่งคาดว่าจะเพิ่มเงิน 1.2 ล้านล้านรูเบิลให้กับคลังของรัฐ นอกจากนี้ จะมีการจัดเก็บภาษีเทคโนโลยี (technology levy) สำหรับชิ้นส่วนอิเล็กทรอนิกส์และอุปกรณ์ต่าง ๆ รวมถึงการเพิ่มภาษีที่ต้องชำระเมื่อซื้อรถยนต์

หลังจากที่ ปูติน (Putin) สัญญาว่าชาว รัสเซีย (Russians) จะไม่มีการขึ้นภาษีอีกในปี 2023 เครมลิน (Kremlin) ได้สั่งให้สื่อไม่กล่าวถึงชื่อของเขาในรายงานเกี่ยวกับการจัดเก็บภาษีใหม่ ตามรายงานของ Meduza ซึ่งเป็นสื่อฝ่ายค้านที่ถูกแบนใน รัสเซีย (Russia)

“หากทางการ รัสเซีย (Russian authorities) ต้องการให้เศรษฐกิจยังคงดำเนินไปตามปกติ ปฏิบัติการทางทหารพิเศษจะต้องถูกลดขนาดลง” นาย บูคเลมิเชฟ (Buklemishev) กล่าว โดยใช้คำศัพท์ของ ปูติน (Putin) สำหรับสงคราม “การตระหนักว่าพวกเขาต้องทำการเลือกยังมาไม่ถึงอย่างเต็มที่ แต่เสียงเตือนได้ดังขึ้นแล้ว”

IMCT NEWS —27-11-2025

 ที่มา https://www.bloomberg.com/news/articles/2025-11-26/russia-s-economy-under-growing-strain-as-putin-s-ukraine-war-continues?taid=692744f0fd9ed50001c4eebd&utm_campaign=trueanthem&utm_content=business&utm_medium=social&utm_source=twitter