INSIDE INSIGHT | “ชัยทัศน์”
ประจำวันที่ 23 พฤศจิกายน 2569
ผ่าปมร้อน 2 แนวชายแดน
“เมียนมาปะทะ, กัมพูชาเปราะบาง”
ปลุกพลัง “ตาสับปะรด” ประชาชนร่วมเฝ้าระวัง ปกป้องชุมชนและอธิปไตย
เมื่อชายแดนไทยเผชิญความเสี่ยงสองรูปแบบ ทั้งผลกระทบจากสงครามภายในเมียนมาและความตึงเครียดระหว่างไทยกับกัมพูชา ความมั่นคงจึงไม่ใช่หน้าที่ของทหารเพียงฝ่ายเดียว แต่ต้องอาศัยประชาชนในพื้นที่เป็นเครือข่ายเฝ้าระวังที่รู้เท่าทัน แจ้งเหตุถูกต้อง และร่วมมือกับรัฐอย่างมีระบบ
สถานการณ์ตามแนวชายแดนไทยสองด้านกำลังเผชิญความท้าทายด้านความมั่นคงที่แตกต่างกัน แต่มีผลกระทบเชื่อมโยงถึงความปลอดภัยของประชาชนและเศรษฐกิจชุมชน ด้านตะวันตก การสู้รบภายในเมียนมายังคงส่งผลกระทบข้ามแดน โดยเฉพาะพื้นที่อำเภอแม่สอด จังหวัดตาก ซึ่งเคยมีกระสุนและสะเก็ดระเบิดตกเข้ามาในเขตไทยจนมีประชาชนได้รับบาดเจ็บและบ้านเรือนเสียหาย ส่วนด้านตะวันออก ความสัมพันธ์ไทย-กัมพูชายังคงมีประเด็นความขัดแย้งและข้อกังวลด้านความมั่นคงที่ต้องติดตามผ่านกลไกทางทหารและการทูต สถานการณ์ทั้งสองด้านจึงเรียกร้องให้ประชาชนชายแดนมีส่วนร่วมเป็น “ตาสับปะรด” ช่วยสังเกต แจ้งเหตุ และป้องกันความเสี่ยง โดยไม่ก้าวล่วงอำนาจหน้าที่ของเจ้าหน้าที่
ด้านตะวันตก ความขัดแย้งในเมียนมาระหว่างกองทัพเมียนมากับกองกำลังติดอาวุธหลายกลุ่มยังเป็นปัจจัยเสี่ยงต่อพื้นที่ชายแดนไทย เหตุการณ์วันที่ 29 ตุลาคม 2569 มีกระสุนจากการสู้รบข้ามเข้ามาในพื้นที่แม่สอด ทำให้ประชาชนได้รับบาดเจ็บและบ้านเรือนเสียหาย กองทัพไทยจึงเพิ่มการลาดตระเวนตลอด 24 ชั่วโมง เตรียมพื้นที่ปลอดภัยและแผนอพยพประชาชน พร้อมใช้มาตรการตามกฎการปะทะและประสานงานกับฝ่ายเมียนมาเพื่อป้องกันผลกระทบต่อชีวิตและทรัพย์สิน นอกจากอันตรายจากการสู้รบแล้ว ปัญหาอาชญากรรมข้ามชาติ ยาเสพติด และเครือข่ายหลอกลวงออนไลน์ตามพื้นที่ชายแดนยังเป็นความเสี่ยงที่ต้องอาศัยความร่วมมือของหลายหน่วยงาน ไม่อาจแก้ไขด้วยมาตรการทางทหารเพียงอย่างเดียว

ด้านตะวันออก ชายแดนไทย-กัมพูชามีบริบทแตกต่างจากฝั่งเมียนมา เพราะประเด็นหลักอยู่ที่ความสัมพันธ์ระหว่างสองประเทศ ข้อพิพาทและความไม่ไว้วางใจด้านความมั่นคง ตลอดจนการบริหารจัดการสถานการณ์ในพื้นที่ กองทัพไทยระบุเมื่อวันที่ 9 พฤศจิกายนว่า ยังคงติดตามความเคลื่อนไหวตามแนวชายแดน และใช้กลไกประสานงานระดับพื้นที่เมื่อพบพฤติการณ์ที่ไม่เหมาะสม โดยประเมินว่าสถานการณ์ยังอยู่ภายใต้การควบคุม ขณะเดียวกัน กระทรวงการต่างประเทศแสดงความกังวลต่อการนำประเด็นขัดแย้งระหว่างสองประเทศไปกล่าวถึงในเวทีการประชุมองค์การระหว่างประเทศของกลุ่มประเทศผู้ใช้ภาษาฝรั่งเศส (OIF) ที่กัมพูชาเป็นเจ้าภาพระหว่างวันที่ 14-16 พฤศจิกายน 2569 สะท้อนว่าความขัดแย้งชายแดนไม่ได้จำกัดอยู่เพียงพื้นที่ภาคสนาม แต่ยังเกี่ยวข้องกับการสื่อสารทางการทูตและการรับรู้ของนานาชาติด้วย
เมื่อเปรียบเทียบทั้งสองด้าน จะเห็นความย้อนแย้งสำคัญว่า ฝั่งเมียนมามีความเสี่ยงจากการสู้รบที่เกิดขึ้นจริงและส่งผลข้ามเข้ามาในประเทศไทย ขณะที่ฝั่งกัมพูชาต้องเฝ้าระวังความตึงเครียดทางการเมือง การทูต และสถานการณ์ด้านความมั่นคงตามแนวชายแดน การใช้มาตรการแบบเดียวกันกับทั้งสองพื้นที่จึงอาจไม่ตอบโจทย์ ในทางรัฐศาสตร์และความมั่นคงระหว่างประเทศ ภัยคุกคามยุคใหม่ไม่ได้มีเพียงกำลังทหารหรืออาวุธ แต่ยังรวมถึงอาชญากรรมข้ามชาติ การลักลอบขนสิ่งผิดกฎหมาย และสงครามข้อมูลข่าวสาร (Information Warfare) ซึ่งอาจขยายผลกระทบจากพื้นที่ชายแดนเข้าสู่สังคมวงกว้างได้ อย่างไรก็ตาม การเฝ้าระวังต้องตั้งอยู่บนข้อเท็จจริง ไม่ตีความความเคลื่อนไหวทุกอย่างเป็นภัยคุกคาม และไม่ปล่อยให้ข่าวลือหรือกระแสชาตินิยมกลายเป็นชนวนสร้างความขัดแย้งเพิ่มขึ้น
บทบาทของประชาชนจึงควรเปลี่ยนจากการเป็นเพียงผู้รับผลกระทบ มาเป็นเครือข่ายเฝ้าระวังชุมชนที่ทำงานร่วมกับฝ่ายปกครอง ทหาร ตำรวจ และหน่วยงานความมั่นคงอย่างเป็นระบบ โดยสังเกตและแจ้งเหตุที่ตรวจพบได้จริง เช่น การลักลอบขนสิ่งผิดกฎหมาย เหตุผิดปกติในพื้นที่ การพบวัตถุอันตราย หรือข้อมูลที่อาจกระทบต่อความปลอดภัยของชุมชน พร้อมระบุสถานที่ เวลา และรายละเอียดเท่าที่ทราบ ส่งให้เจ้าหน้าที่ผ่านช่องทางที่กำหนด ไม่เข้าไปตรวจสอบหรือเผชิญหน้าด้วยตนเอง ไม่เผยแพร่ภาพตำแหน่งกำลังพลและข้อมูลปฏิบัติการที่อาจกระทบต่อความปลอดภัย และไม่ส่งต่อข่าวที่ยังไม่ได้รับการยืนยัน ควบคู่กับการเตรียมแผนอพยพ จุดปลอดภัย และช่องทางติดต่อฉุกเฉินของแต่ละครัวเรือน ทั้งนี้ เจ้าหน้าที่รัฐต้องจัดช่องทางรับแจ้งเหตุที่เข้าถึงง่าย ตอบสนองรวดเร็ว และคุ้มครองผู้ให้ข้อมูลอย่างเหมาะสม เพื่อให้คำว่า “ตาสับปะรด” เป็นเครือข่ายความร่วมมือ ไม่ใช่การตั้งกลุ่มจับผิดหรือสร้างความหวาดระแวงในชุมชน

ความมั่นคงชายแดนไม่อาจวัดจากจำนวนกำลังพลหรือยุทโธปกรณ์เพียงอย่างเดียว แต่ต้องวัดจากความสามารถในการปกป้องชีวิตประชาชน รักษาอธิปไตย และทำให้ชุมชนดำเนินชีวิตได้อย่างปลอดภัยด้วย ฝั่งเมียนมาต้องให้ความสำคัญกับการป้องกันผลกระทบจากการสู้รบ ส่วนฝั่งกัมพูชาต้องรักษาความพร้อมและใช้กลไกการเจรจาควบคู่กับการดูแลพื้นที่อย่างรอบคอบ ขณะที่ประชาชนทั้งสองด้านต้องเป็นหูเป็นตาให้รัฐโดยมีข้อมูลและความรับผิดชอบเป็นหลัก เพราะชายแดนไม่ใช่เพียงเส้นแบ่งอธิปไตยบนแผนที่ แต่เป็นบ้าน เป็นอาชีพ และเป็นชีวิตของผู้คนที่อยู่ตรงนั้น ความมั่นคงที่แท้จริงจึงเกิดจากรัฐที่ทำหน้าที่อย่างมีประสิทธิภาพ และประชาชนที่ร่วมมืออย่างรู้เท่าทัน



