เมื่อ “ล้ง” กลายเป็นประตูหลัก กำหนดราคาและทิศทางจากสวนถึงตลาดโลก

ราคาหน้าสวนเริ่มต้นฤดูกาล 150-220 บาท/กก. 

ก่อนพุ่งตามดีมานด์ส่งออก ขณะที่โครงสร้างตลาดผูกกับต่างประเทศ ทำให้ผู้บริโภคไทยต้องรอ “จังหวะล้นตลาด” จึงเข้าถึงของดีในราคาที่เหมาะสม

                                ต้นฤดูกาลทุเรียนปี 2569 เริ่มส่งสัญญาณชัดเจน เมื่อราคาทุเรียนหน้าสวนภาคตะวันออกเปิดตัวที่ประมาณ 150-180 บาทต่อกิโลกรัมสำหรับพันธุ์กระดุม และมีแนวโน้มขยับขึ้นสู่ 180-220 บาทต่อกิโลกรัมในช่วงต้นของพันธุ์ชะนีและหมอนทอง ขณะที่ราคาปลีกในตลาดเมืองใหญ่อยู่ในช่วง 220-350 บาทต่อกิโลกรัม สะท้อนดีมานด์ที่ยังแข็งแรง โดยเฉพาะจากตลาดส่งออก อย่างไรก็ตาม เบื้องหลังราคาที่ดูสดใสคือโครงสร้างการค้าที่มี “ล้ง” เป็นตัวกลางหลัก ซึ่งกำหนดทั้งคุณภาพ ราคา และปลายทางของทุเรียนไทย

                             “ล้ง” หรือโรงคัดบรรจุผลไม้เพื่อการส่งออก กลายเป็นกลไกหลักของห่วงโซ่อุปทานทุเรียนไทย โดยเฉพาะในพื้นที่ภาคตะวันออก จันทบุรี ระยอง และตราด ซึ่งเป็นแหล่งผลิตสำคัญ ล้งทำหน้าที่ตั้งแต่รับซื้อ คัดเกรด ควบคุมมาตรฐาน ไปจนถึงรวบรวมส่งออกไปยังตลาดต่างประเทศ

                             โครงสร้างดังกล่าวทำให้เกษตรกรส่วนใหญ่ไม่สามารถหลีกเลี่ยงการขายผ่านล้งได้ เนื่องจากข้อจำกัดด้านเงินลงทุน ระบบโลจิสติกส์ และเครือข่ายผู้ซื้อในต่างประเทศ โดยเฉพาะตลาดจีนที่เป็นปลายทางหลัก ส่งผลให้ “อำนาจการกำหนดราคา” อยู่ในมือของผู้รับซื้อและตลาดปลายทางมากกว่าผู้ผลิต

                           ในทางปฏิบัติ ราคาทุเรียนหน้าสวนในแต่ละวันจึงผันผวนตามคำสั่งซื้อจากต่างประเทศ มากกว่าปัจจัยภายในประเทศเพียงอย่างเดียว เมื่อความต้องการส่งออกเพิ่มขึ้น ทุเรียนเกรดดีจะถูกคัดออกไปก่อน ขณะที่ตลาดในประเทศจะเหลือสินค้าที่มีคุณภาพหลากหลายตั้งแต่เกรดรองลงมาไปจนถึงผลผลิตที่ไม่ผ่านมาตรฐานส่งออก

                           ขณะเดียวกัน ประเทศไทยกำลังเข้าสู่ช่วงต้นฤดูกาลทุเรียน โดยผลผลิตจากภาคตะวันออกเริ่มทยอยออกสู่ตลาดตั้งแต่กลางเดือนมีนาคม ก่อนจะเพิ่มขึ้นอย่างมีนัยสำคัญในเดือนเมษายน และพุ่งสูงสุดในเดือนพฤษภาคม ซึ่งเป็นช่วงที่ราคามีความผันผวนสูง ทั้งจากปริมาณผลผลิตที่เพิ่มขึ้นและแรงซื้อจากต่างประเทศ

แม้ผู้บริโภคไทยยังสามารถเข้าถึงทุเรียนได้ผ่านตลาดสดหรือแหล่งผลิตโดยตรง แต่ในหลายช่วงเวลา “จังหวะที่ดีที่สุด” ในการได้ทุเรียนคุณภาพดีในราคาที่เหมาะสม กลับเป็นช่วงที่ตลาดส่งออกชะลอตัว หรือเกิดภาวะผลผลิตล้นตลาด ซึ่งทำให้ทุเรียนบางส่วนไหลกลับเข้าสู่ตลาดภายในประเทศ

                             และในวันที่ทุเรียนไทยถูกยกให้เป็นราชาผลไม้ของโลก ถูกคัด ถูกเลือก ถูกส่งออกอย่างพิถีพิถันไปยังผู้ซื้อที่พร้อมจ่ายแพงที่สุด  คนไทยจำนวนไม่น้อยกลับยืนเลือกอยู่หน้าร้าน ระหว่าง “ลูกที่ยังไม่สุก” กับ “ลูกที่สุกเกินไปแล้ว”

                           ในประเทศที่ปลูกทุเรียนได้ดีที่สุดในโลก  เราแทบไม่ได้กินทุเรียนที่ดีที่สุด   แต่เราได้เรียนรู้บางอย่างแทน ว่ารสชาติของระบบตลาด…ไม่ได้หวานเสมอไป

2569-03-18  “ชัยทัศน์”