การเมืองโลกสะท้อนบทเรียนชัดเจนว่า เมื่อคนรุ่นใหม่รู้สึกว่าถูกปิดปาก หรือประชาชนเห็นว่ารัฐไม่ตอบโจทย์ความคับข้องใจ การชุมนุมอาจลุกลามจนกลายเป็นไฟที่ไม่มีใครควบคุมได้ รัฐบาลไทยชุดใหม่อย่ารอให้เสียงนกหวีดหรือหม้อเคาะดังขึ้นอีกครั้ง ก่อนจะยื่นมือเจรจา
เมื่อสัปดาห์ก่อน กาฐมาณฑุเพิ่งผ่านเหตุประท้วงครั้งใหญ่ที่บานปลายจนผู้ชุมนุมบุกอาคารรัฐสภา เผาทรัพย์สิน และปะทะกับเจ้าหน้าที่ จนมีผู้เสียชีวิตหลายสิบคน
จุดชนวนมาจากคำสั่งห้ามใช้แพลตฟอร์มโซเชียลมีเดีย ซึ่งทำให้คนรุ่นใหม่รู้สึกถูกปิดกั้นเสรีภาพ ประกอบกับความโกรธสะสมเรื่องคอร์รัปชันและเศรษฐกิจที่ฝืดเคือง กลายเป็นเชื้อเพลิงให้การเดินขบวนยืดเยื้อ รัฐบาลต้องประกาศเคอร์ฟิวและส่งทหารเข้าคุมเมือง
แต่นั่นคือการแก้ปลายเหตุที่ยิ่งทำให้ความไม่พอใจลุกลาม
ในเวลาไล่เลี่ยกัน การเมืองขวาจัดและความกลัวผู้อพยพ อีกฟากโลก ลอนดอนมีการชุมนุม “Unite the Kingdom” ที่ดึงผู้คนกว่าหลายแสนคนออกมาเดินขบวนต่อต้านผู้อพยพ ใช้ธงชาติและวาทกรรมชาตินิยมปลุกเร้าอารมณ์ ผลลัพธ์คือการปะทะกับตำรวจ มีการบาดเจ็บและจับกุมจำนวนมาก แม้จะไม่ใช่การประท้วงเพื่อล้มรัฐบาล แต่สะท้อนปัญหาสังคมที่แตกเป็นเสี่ยงจากความกลัวและความไม่มั่นคงในอนาคต
เหตุการณ์นี้ตอกย้ำว่า เมื่อรัฐไม่สามารถสร้างพื้นที่พูดคุยอย่างสร้างสรรค์ ความโกรธย่อมถูกดึงไปใช้โดยกลุ่มที่มีวาระสุดโต่ง
บทเรียนที่ไทยควรกลืนก่อนกลายเป็นยาขม
ประเทศไทยกำลังเข้าสู่ช่วงเปลี่ยนผ่านรัฐบาลใหม่ ความคาดหวังของคนรุ่นใหม่สูงและความอดทนต่ำ หากปัญหาเศรษฐกิจ ปากท้อง หรือการสื่อสารออนไลน์ถูกมองว่าถูกควบคุมหรือบิดเบือน เสียงในทวิตเตอร์และสื่อออนไลน์ทุกประเภทในวันนี้อาจกลายเป็นม็อบหน้ารัฐสภาในวันพรุ่งนี้
ประสบการณ์เนปาลสอนเราว่า “การเซ็นเซอร์..คือเชื้อไฟ” ส่วนลอนดอนสอนว่า “การปล่อยให้ความกลัวเติบโตเองคือเชื้อเพลิง” ไทยจึงต้องระวังทั้งการปิดกั้นเกินขอบเขตและการปล่อยปละจนกลุ่มหัวรุนแรงฉวยโอกาส
รัฐบาลใหม่ของไทย ที่กำลังจะได้ทำหน้าที่ในเร็ว ๆ นี้ อย่ามัวแต่เพลิดเพลิน เฉลิมฉลองกับความยิ่งใหญ่เฉพาะตัวเฉพาะกลุ่ม
แล้วอาจคิดว่าตนมีเสียงข้างมากพอจะทำอะไรก็ได้
โปรดจำไว้ว่าถนนราชดำเนิน แยกราชประสงค์ อนุสาวรีย์ชัยสมรภูมิ ไม่เคยลืมวิธีรวมคน และโซเชียลมีเดียไม่เคยหลับ หากการเมืองยังคิดว่าการปิดเว็บ ปิดปาก หรือออกคำสั่งห้ามเดินขบวนคือคำตอบ ลองมองภาพรัฐสภาเนปาลที่ไฟไหม้ และเสียงไซเรนในลอนดอนเมื่อคืนก่อน
บางทีนี่คือสปอตโฆษณาอนาคตของไทยที่ไม่มีใครอยากฉายซ้ำ