สื่อไทยกำลังผลิตความเห็น จนความจริงหายไปจากจอ
จากเวทีผู้เชี่ยวชาญในโลกตะวันตก สู่จอไทยที่ความเห็นนำหน้าความเข้าใจ
การเปลี่ยนผ่านของสังคมไทยสู่ยุคโซเชียลมีเดีย ทำให้ “อินฟลูเอนเซอร์” กลายเป็นตัวกลางสำคัญในการรับรู้ข่าวสาร ไม่เพียงในแพลตฟอร์มออนไลน์ แต่ขยายบทบาทสู่โทรทัศน์และวิทยุในฐานะผู้แสดงความคิดเห็นต่อประเด็นสาธารณะอย่างต่อเนื่อง
อย่างไรก็ตาม ปรากฏการณ์นี้กำลังตั้งคำถามสำคัญต่อคุณภาพของพื้นที่สื่อว่า สิ่งที่ถูกนำเสนอคือ “ความรู้” หรือเป็นเพียง “ความเห็นที่ถูกเปิดไมค์ซ้ำ ๆ”
ในหลายประเทศ การเชิญบุคคลมาแสดงความคิดเห็นผ่านโทรทัศน์หรือวิทยุยังคงยึดหลักความเชี่ยวชาญเป็นแกนกลาง ผู้ที่ออกมาวิเคราะห์มักเป็นอดีตข้าราชการระดับสูง นักวิชาการ ผู้เชี่ยวชาญเฉพาะด้าน หรือผู้มีประสบการณ์ตรงในประเด็นนั้น ๆ แม้บางรายจะเป็นอินฟลูเอนเซอร์ในโลกออนไลน์ แต่ตัวตนของพวกเขาถูกสร้างบนฐาน “ความรู้และผลงาน” ไม่ใช่เพียงความสามารถในการพูด ในขณะเดียวกัน ระบบสื่อเหล่านั้นหลีกเลี่ยงการให้พื้นที่กับบุคคลที่ขาดความน่าเชื่อถือ หรือมีประวัติด้านกฎหมายและจริยธรรมที่อาจบิดเบือนความไว้วางใจของสาธารณะ
ตรงกันข้ามกับบริบทดังกล่าว ในสังคมไทยกลับพบภาพซ้ำ ๆ ของบุคคลที่ไม่มีความรู้เฉพาะทาง หรือแม้แต่เคยมีประวัติข้อพิพาททางกฎหมาย ถูกเชิญมาแสดงความคิดเห็นต่อประเด็นซับซ้อนระดับประเทศ การปรากฏตัวอย่างต่อเนื่องทำให้ความถี่ถูกเข้าใจผิดว่าเป็นความเชี่ยวชาญ และยิ่งออกสื่อบ่อยเท่าใด ผู้พูดยิ่งหลงเชื่อว่าตนเองมีอำนาจชี้นำสังคม ทั้งที่คำพูดจำนวนมากตั้งอยู่บนการคาดเดา อคติ หรือประสบการณ์ส่วนตัว มากกว่าข้อเท็จจริงที่ผ่านการกลั่นกรอง
แทบจะกล่าวได้ว่า ในระบบสื่อไทยปัจจุบัน คนที่มีความรู้เชิงลึกอย่างแท้จริงกลับไม่ปรากฏตัวในเวทีความคิดเห็น เหตุผลไม่ใช่เพราะไม่มีผู้เชี่ยวชาญ แต่เพราะพื้นที่สื่อไม่ได้เอื้อต่อการอธิบายความจริงที่ซับซ้อน การพูดสั้น ๆ ในรายการสดไม่สอดคล้องกับธรรมชาติขององค์ความรู้ และความเสี่ยงทางสังคม การเมืองทำให้ผู้รู้เลือกถอยออก ส่งผลให้พื้นที่สาธารณะถูกเติมเต็มด้วยเสียงที่ดังที่สุด ไม่ใช่เสียงที่ถูกต้องที่สุด
วันนี้ สังคมไทยดูเหมือนกำลังสร้างอาชีพใหม่ คือ
“นักออกความเห็นประจำจอ” ถึงขนาดสร้างสตูดิโอ มีไฟ มีเสื้อผ้าพร้อม
ขาดเพียงอย่างเดียวคือ ความรู้ที่หนักพอจะรับผิดชอบต่อผลของคำพูด
เมื่อสื่อเปิดไมค์โดยไม่ตั้งคำถาม และผู้พูดพูดโดยไม่ตั้งหลัก สังคมอาจกำลังเดินหน้าอย่างมั่นใจ แต่หลงทาง โดยคิดว่าตนเองทำถูก
9/01/2569 “ชัยทัศน์“