สัญญาณเตือนทาง“การเมือง”

หรือความตื่นตระหนกทาง”การเงิน“

                               สัปดาห์ที่ผ่านมา นายชัยวัฒน์ สถาวรวิจิตร ผู้สมัครสมาชิกสภาผู้แทนราษฎรแบบบัญชีรายชื่อ พรรคประชาชน เปิดเผยข้อมูลอ้างอิงจากสถิติธนบัตรของธนาคารแห่งประเทศไทย ระบุว่า ในช่วง 4 เดือนก่อนการเลือกตั้ง มีการเบิกถอนเงินสดออกจากระบบรวมกว่า 160,816 ล้านบาท โดยเฉพาะเดือนกันยายน 2568 เพียงเดือนเดียวมีการเบิกถอนสูงถึง 127,010 ล้านบาท ซึ่งเป็นระดับสูงสุดเป็นประวัติการณ์ นายชัยวัฒน์ตั้งข้อสังเกตว่าตัวเลขดังกล่าวสวนทางกับนโยบายมุ่งสู่สังคมไร้เงินสด และเกิดขึ้นในช่วงเวลาเดียวกับความเปลี่ยนแปลงทางการเมืองสำคัญ จึงตั้งคำถามว่าเงินสดจำนวนมหาศาลนี้อาจเกี่ยวข้องกับการเคลื่อนไหวทางการเมืองในช่วงก่อนการเลือกตั้ง

                                ธนาคารแห่งประเทศไทยชี้แจงว่า การเบิกถอนเงินสดที่เพิ่มสูงขึ้นในช่วงดังกล่าวเป็นผลจากความกังวลของประชาชนและภาคธุรกิจต่อมาตรการขยายผลการอายัดบัญชีม้า ทำให้เกิดการเปลี่ยนพฤติกรรมจากการทำธุรกรรมออนไลน์มาใช้เงินสดในช่วงเวลาสั้น ๆ ขณะเดียวกัน ร้านค้าหลายแห่งก็หันมารับชำระค่าสินค้าและบริการเป็นเงินสดมากขึ้น ธปท. ระบุว่าสถานการณ์ดังกล่าวได้คลี่คลายลงแล้วตั้งแต่เดือนตุลาคม และการใช้จ่ายของประชาชนกลับเข้าสู่ภาวะปกติ พร้อมยืนยันว่าได้ติดตามการเบิกถอนเงินสดที่ผิดปกติอย่างใกล้ชิด

                              อย่างไรก็ดี  ตัวเลขการเบิกถอนเงินสดที่พุ่งสูงผิดปกติในช่วงใกล้การเลือกตั้งถือเป็นสัญญาณที่หลีกเลี่ยงการตั้งคำถามได้ยาก เนื่องจากในหลายประเทศ เช่น ฟิลิปปินส์ และเม็กซิโก มีการบันทึกว่า ปริมาณเงินสดในระบบมักเพิ่มขึ้นก่อนการเลือกตั้ง เนื่องจากเงินสดยังคงเป็นเครื่องมือสำคัญในการระดมเครือข่ายทางการเมือง การเกิดขึ้นของตัวเลขที่สูงกว่าค่าเฉลี่ยหลายปีในช่วงเวลาอ่อนไหว จึงถูกมองว่าเป็นความเสี่ยงทางการเมือง มากกว่าจะเป็นเพียงความผันผวนตามฤดูกาล

                             อีกประเด็นสำคัญคือโครงสร้างของการเบิกถอนเงินสด ซึ่งมีรายงานจากแหล่งข่าวในวงการธนาคารว่าการถอนจำนวนมากเกิดขึ้นเป็นก้อนใหญ่ระดับหลายสิบถึงหลายร้อยล้านบาทต่อครั้ง ลักษณะดังกล่าวไม่สอดคล้องกับพฤติกรรมการใช้เงินสดของประชาชนทั่วไป แต่ใกล้เคียงกับรูปแบบการจัดการเงินของกลุ่มทุนหรือเครือข่ายขนาดใหญ่ ขณะเดียวกัน บทเรียนจากต่างประเทศ เช่น อินเดียและไนจีเรีย ชี้ให้เห็นว่า เมื่อรัฐดำเนินมาตรการปราบปรามบัญชีม้าและธุรกรรมผิดกฎหมายอย่างเข้มข้น เงินนอกระบบและเงินเพื่อกิจกรรมทางการเมืองมักยิ่งหันมาใช้เงินสดมากขึ้นเพื่อหลีกเลี่ยงการตรวจสอบ

                                ภายใต้บริบทดังกล่าว ประเด็นสำคัญอาจไม่ใช่การสรุปว่าเงินสดแสนล้านบาททั้งหมดถูกนำไปใช้ในทางใดทางหนึ่ง แต่คือความจำเป็นที่หน่วยงานรัฐ โดยเฉพาะธนาคารแห่งประเทศไทยและสำนักงาน ปปง. จะต้องสื่อสารกับสังคมอย่างโปร่งใสในระดับที่กฎหมายอนุญาต เช่น การอธิบายว่าการเบิกถอนเงินสดกระจุกตัวในพื้นที่ใด เป็นการถอนจากกลุ่มผู้ใช้เงินประเภทใด และมีลักษณะการนำไปใช้เช่นใด

                               การให้ข้อมูลเชิงโครงสร้างในลักษณะนี้จะช่วยลดข้อสงสัยของประชาชน และสร้างความเชื่อมั่นว่าเงินสดจำนวนมหาศาลที่เคลื่อนไหวในช่วงใกล้การเลือกตั้ง ไม่ได้ถูกปล่อยให้ไหลไปโดยปราศจากการกำกับดูแล

2569-01-13  “ชัยทัศน์“