ประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ แสดงความไม่พอใจต่อท่าทีของอิหร่านในการเจรจานิวเคลียร์ พร้อมยอมรับว่ายังไม่ได้ตัดสินใจขั้นสุดท้ายว่าจะเดินหน้าการโจมตีทางทหารหรือไม่ ขณะเดียวกันสหรัฐฯ อนุญาตให้เจ้าหน้าที่ที่ไม่ใช่กำลังฉุกเฉินของสถานเอกอัครราชทูตประจำอิสราเอลเดินทางออกจากประเทศได้ เนื่องจากความเสี่ยงด้านความปลอดภัยที่เพิ่มสูงขึ้น และหลายประเทศออกคำเตือนหรือย้ายพลเมืองของตนออกจากภูมิภาค
ทรัมป์สั่งระดมกำลังทางทหารครั้งใหญ่ที่สุดในตะวันออกกลางในรอบหลายทศวรรษ โดยมีเรือบรรทุกเครื่องบินลำใหญ่ที่สุดในโลก USS Gerald R. Ford เคลื่อนตัวเข้าใกล้ชายฝั่งอิสราเอล ขนาบด้วยกำลังทางเรือและอากาศที่เพิ่มขึ้น ท่ามกลางการเรียกร้องให้อิหร่านยอมรับ“ข้อปรับลด”ครั้งใหญ่ในประเด็นโครงการนิวเคลียร์และประเด็นความมั่นคงอื่นๆ
หนึ่งวันหลังการเจรจาระหว่างคณะผู้แทนสหรัฐฯ และอิหร่านที่นครเจนีวา ทรัมป์กล่าวถึงรัฐศาสนาในเตหะรานว่า “ไม่ยอมให้ในสิ่งที่เราจำเป็นต้องได้” สำหรับการใช้กำลังทางทหาร ทรัมป์ย้ำว่า “เรายังไม่ได้ตัดสินใจขั้นสุดท้าย” พร้อมระบุว่า “เราไม่พอใจเท่าไรกับวิธีที่พวกเขาเจรจา พวกเขาไม่สามารถมีอาวุธนิวเคลียร์ได้ และเราก็ไม่ปลื้มกับรูปแบบการเจรจาของพวกเขา”
ทรัมป์ระบุเพิ่มเติมว่า “เราไม่ต้องการให้อิหร่านมีอาวุธนิวเคลียร์แม้แต่หนึ่งชิ้น และพวกเขาไม่ได้พูดคำทองคำเหล่านั้น” สะท้อนว่าวอชิงตันต้องการคำรับรองเชิงภาษาที่ชัดเจนกว่าจากฝ่ายอิหร่านเกี่ยวกับการไม่ครอบครองอาวุธนิวเคลียร์
ด้านอิหร่านยืนยันซ้ำแล้วซ้ำเล่าว่า ตนไม่ได้เดินหน้าโครงการอาวุธนิวเคลียร์ และเคยยอมรับข้อจำกัดด้านการเสริมสมรรถนะยูเรเนียมภายใต้ข้อตกลงนิวเคลียร์ปี 2015 ซึ่งทรัมป์เป็นผู้ฉีกทิ้งระหว่างดำรงตำแหน่งประธานาธิบดีสมัยแรก
ทรัมป์ยังอ้างเมื่อเดือนมิถุนายนว่า “ไซต์นิวเคลียร์สำคัญของอิหร่านถูกทำลายจนย่อยยับแล้ว” หลังสหรัฐฯ ร่วมการโจมตีทางอากาศครั้งใหญ่ร่วมกับอิสราเอล ต่อเป้าหมายเชิงยุทธศาสตร์ในอิหร่าน โดยมุ่งหวังจำกัดความสามารถเชิงเทคนิคของโครงการนิวเคลียร์เตหะราน
แรงกดดันรอบใหม่ที่วอชิงตันใช้กับอิหร่านเกิดขึ้นเพียงไม่กี่สัปดาห์หลังทางการอิหร่านถูกกล่าวหาว่าสังหารประชาชนหลายพันคนในการปราบปรามการลุกฮือครั้งใหญ่ ถูกมองว่าเป็นหนึ่งในความท้าทายร้ายแรงที่สุดต่อระบอบสาธารณรัฐอิสลาม นับตั้งแต่การปฏิวัติปี 1979 ที่โค่นล้มชาห์ซึ่งใกล้ชิดตะวันตก
เมื่อถูกถามว่าการโจมตีจะสามารถโค่นล้มรัฐบาลอิหร่านได้หรือไม่ ทรัมป์ตอบเพียงว่า “ไม่มีใครรู้” บ่งชี้ว่าทำเนียบขาวยังอยู่ระหว่างชั่งน้ำหนักความเสี่ยงและผลลัพธ์ของการใช้กำลัง
ธรรมเนียมการทูตเปลี่ยน: รัฐมนตรีต่างประเทศเดินทางไร้สื่อประกบ
กระทรวงการต่างประเทศสหรัฐฯ แถลงว่า มาร์โค รูบิโอ (Marco Rubio) รัฐมนตรีต่างประเทศ จะเดินทางไปอิสราเอลในวันจันทร์ที่ 2 มีนาคม เพื่อหารือเรื่องอิหร่าน ถือเป็นการเดินทางในบรรยากาศตึงเครียดสูงในภูมิภาค
ในความเคลื่อนไหวที่ถือว่าผิดธรรมเนียมจากหลายทศวรรษก่อนหน้า รูบิโอจะเดินทางโดยไม่มีผู้สื่อข่าวร่วมเครื่องบินของตน ซึ่งมักเป็นช่องทางสำคัญในการสื่อสารท่าทีและนโยบายของสหรัฐฯ ต่อสาธารณะระหว่างการเยือนต่างประเทศ
แม้จะมีการเยือนระดับสูงดังกล่าว สถานเอกอัครราชทูตสหรัฐฯ ในอิสราเอลก็ได้ออกประกาศอนุญาตให้เจ้าหน้าที่รัฐบาลสหรัฐฯ ที่ไม่ใช่บุคลากรฉุกเฉินและครอบครัว เดินทางออกจากประเทศได้ “เนื่องจากความเสี่ยงด้านความปลอดภัย” พร้อมระบุบนเว็บไซต์ว่า ชาวอเมริกัน “อาจพิจารณาออกจากอิสราเอลในขณะที่เที่ยวบินพาณิชย์ยังเปิดให้บริการ”
ชาติพันธมิตรเตือน–โยกย้ายบุคลากร ท่ามกลางความเสี่ยงสงคราม
ไม่เพียงสหรัฐฯ ที่ปรับระดับคำเตือนด้านความปลอดภัย เยอรมนีออกคำแนะนำล่าสุดเตือน “อย่างเร่งด่วน” ให้หลีกเลี่ยงการเดินทางไปอิสราเอล ขณะที่สหราชอาณาจักรประกาศย้ายเจ้าหน้าที่การทูตบางส่วนออกจากเมืองเทลอาวีฟ ซึ่งเป็นศูนย์กลางเศรษฐกิจและที่ตั้งสถานทูตของประเทศต่างๆ ไปยังจุดอื่นภายในอิสราเอลในฐานะ “มาตรการเชิงป้องกัน”
จีนซึ่งเป็นพันธมิตรด้านเศรษฐกิจสำคัญของเตหะราน เรียกร้องให้พลเมืองของตน “ออกจากอิหร่านโดยเร็วที่สุด” ท่ามกลางคำเตือนด้านความปลอดภัยที่ทวีความเข้มข้น สหรัฐฯ และหลายชาติยุโรปเองก็มีคำเตือนการเดินทางไปอิหร่านในระดับสูงมานานแล้ว
เมื่อวันที่ 19 กุมภาพันธ์ ทรัมป์ได้กำหนดเส้นตาย 15 วันให้อิหร่านบรรลุข้อตกลง โดยเตหะรานยืนยันว่าขอบเขตการเจรจาควรจำกัดอยู่เพียงเรื่องนิวเคลียร์เท่านั้น แต่ฝั่งวอชิงตันต้องการให้ครอบคลุมทั้งโครงการขีปนาวุธและการสนับสนุนกลุ่มติดอาวุธในภูมิภาคด้วย
โอมาน (Oman) ซึ่งเป็นคนกลางสำคัญในการเจรจาระหว่างสหรัฐฯ–อิหร่าน โดยรอบนี้มีทั้งจาเร็ด คุชเนอร์ (Jared Kushner) บุตรเขยของทรัมป์ และสตีฟ วิทคอฟฟ์ (Steve Witkoff) ผู้แทนพิเศษร่วมวงด้วย ได้ประเมินผลการพูดคุยในแง่บวก
บัดร์ อัลบูไซดี (Badr Albusaidi) รัฐมนตรีต่างประเทศโอมานเดินทางเยือนวอชิงตันเมื่อวันศุกร์เพื่อพบกับรองประธานาธิบดีสหรัฐฯ เจดี แวนซ์ (J.D. Vance) โพสต์ข้อความบนโซเชียลมีเดียว่า เขามองไปข้างหน้าถึง “ความคืบหน้าที่มากขึ้นและเด็ดขาดในอีกไม่กี่วันข้างหน้า” พร้อมเขียนว่า “สันติภาพอยู่ไม่ไกลจากมือเรา”
สัญญาณจากเตหะราน–เวียนนา: เจรจาเดินต่อ ท่ามกลางคำเตือนเรื่อง “ข้อเรียกร้องเกินเลย”
ฝั่งอิหร่านเองอ้างความคืบหน้าในการเจรจาเช่นกัน แต่รัฐมนตรีต่างประเทศ อับบาส อะรักชี (Abbas Araghchi) ใช้น้ำเสียงที่ระมัดระวังมากขึ้น โดยระบุในการหารือกับรัฐมนตรีต่างประเทศอียิปต์เมื่อวันศุกร์ว่า “ความสำเร็จบนเส้นทางนี้ต้องอาศัยความจริงจังและความเป็นจริงจากอีกฝ่าย รวมถึงการหลีกเลี่ยงการคำนวณผิดพลาดและข้อเรียกร้องเกินเลย” สะท้อนว่าฝ่ายเตหะรานยังมองข้อเสนอของวอชิงตันว่าข้าม “เส้นแดง” ในหลายมิติ
ขณะเดียวกัน สำนักงานพลังงานปรมาณูระหว่างประเทศ (IAEA) ยืนยันว่าจะจัดการหารือด้านเทคนิคกับอิหร่านในวันจันทร์ โดยเรียกร้องให้อิหร่าน “ให้ความร่วมมืออย่างสร้างสรรค์” และย้ำถึง “ความเร่งด่วนสูงสุด” ของคำขอให้ตรวจสอบและยืนยันว่ามีการประกาศแจ้งปริมาณวัสดุนิวเคลียร์ทั้งหมดอย่างครบถ้วน ตามรายงานภายในที่องค์กรเผยแพร่ต่อคณะกรรมการบริหารในกรุงเวียนนา
ในกรุงเตหะราน ประชาชนทั่วไปหลายรายที่ให้สัมภาษณ์สะท้อนทั้งความไม่ไว้วางใจต่อสหรัฐฯ และความหวังว่าการเจรจาจะนำไปสู่การผ่อนคลายมาตรการคว่ำบาตรที่กดทับเศรษฐกิจของประเทศ
อาลี บาเกรี วัย 34 ปี ระบุว่า “ไม่ว่าผลการเจรจาจะออกมาอย่างไร มันต้องทำให้ชีวิตความเป็นอยู่ทางเศรษฐกิจของผู้คนดีขึ้นบ้าง และไม่ใช่แค่ดีขึ้นเล็กน้อย นี่คือสิทธิของเรา” ขณะที่ ฮามิด เบยรานวานด์ วัย 42 ปี แสดงความเห็นว่า อิหร่าน “ไม่ควรมอบสัมปทานใดๆ” เพราะ “วอชิงตันเป็นฝ่ายผิดสัญญา” แต่ก็ยอมรับว่า “ทุกคนอยากให้หลีกเลี่ยงสงคราม” มากกว่าจะเห็นความขัดแย้งลุกลามเป็นการปะทะทางทหารเต็มรูปแบบ
ในภาพรวม สถานการณ์ล่าสุดชี้ว่าการเจรจานิวเคลียร์ระหว่างสหรัฐฯ–อิหร่านกำลังดำเนินควบคู่ไปกับการระดมกำลังทางทหารและมาตรการเตือนภัยด้านความปลอดภัยของหลายประเทศ ทำให้สมดุลระหว่าง “โอกาสทางการทูต” กับ “ความเสี่ยงสงคราม” เปราะบางเป็นพิเศษในห้วงเวลานี้
—
IMCT NEWS 28-02-2026