โดย พจน์ เมืองนนท์
งานศพในปัจจุบันกำลังกลายเป็น “กับดัก” ที่กักขังชาวบ้านไว้ด้วยหนี้สินและหน้าตา ถึงเวลาที่ต้องพูดความจริงกันอย่างตรงไปตรงมาว่า ความยิ่งใหญ่ของงานพิธี ไม่ได้สะท้อนถึงความกตัญญูหรือความดีงาม แต่คือการเบียดเบียนตนเองและครอบครัวอย่างขาดสติ
ผมขอเสนอ “ธรรมนูญงานศพ” เพื่อเป็นมาตรฐานแห่งการตื่นรู้ของชุมชน ดังนี้:
1. ถึงผู้นำและผู้ทรงเกียรติ: อย่าให้ตำแหน่งบดบังหัวใจ
การก้าวขึ้นเป็นประธานในพิธีของท่าน ต้องไม่ใช่แค่การแสดงอำนาจหรือการหาเสียง แต่ต้องเป็นการให้เกียรติเจ้าภาพอย่างจริงใจ
สิ่งที่ควรปฏิบัติ: หากท่านไม่ได้สนิทชิดเชื้อกับผู้ตาย “ต้อง” ให้เกียรติเชิญญาติผู้ใหญ่ที่ผู้ตายเคารพรักขึ้นร่วมพิธีบนเวทีทุกครั้ง อย่าปล่อยให้คนในครอบครัวเป็นเพียงตัวประกอบในงานของตัวเอง
สำนึกที่ต้องมี: ผู้นำที่แท้จริงต้องกล้าประกาศสนับสนุนงานที่เรียบง่าย ไม่ใช่ร่วมสนับสนุนความฟุ่มเฟือยเพื่อเอาใจกระแสสังคม
2. ถึงพระสงฆ์: ธรรมะต้องนำหน้าปัจจัย
พระสงฆ์คือที่พึ่งทางจิตวิญญาณ ไม่ใช่เครื่องมือของพิธีกรรมพาณิชย์
สิ่งที่ควรปฏิบัติ: ต้องกล้าที่จะเทศนาบอกชาวบ้านอย่างตรงไปตรงมาว่า บุญกุศลไม่ได้ขึ้นอยู่กับมูลค่าในซองปัจจัย หรือจำนวนคืนที่สวด
สำนึกที่ต้องมี: การปล่อยให้เจ้าภาพกู้หนี้ยืมสินมาจัดงานโดยไม่ตักเตือน คือการเพิกเฉยต่อความทุกข์ของชาวบ้าน สถาบันสงฆ์ต้องกลับมาเป็นแบบอย่างแห่งความสมถะ เพื่อดึงสังคมกลับสู่แก่นแท้ของพุทธธรรม
3. ถึงเจ้าภาพ: ความกตัญญูต้องไม่ตามมาด้วยหนี้สิน
อย่าให้คำนินทาของคนอื่นมีค่ามากกว่าอนาคตของคนในครอบครัว
สิ่งที่ควรปฏิบัติ: ตัดสิ่งที่เกินจำเป็นทิ้งไป ไม่ว่าจะเป็นการเลี้ยงดูที่ฟุ่มเฟือยหรืออบายมุขในงาน
สำนึกที่ต้องมี: การจัดงานที่สมเกียรติ คือการดูแลคนข้างหลังให้มีความมั่นคง ไม่ใช่การจัดงานเอาหน้าแล้วทิ้งภาระไว้ให้ลูกหลานชดใช้
4. ถึงผู้ร่วมงาน: หยุดประเมินค่าคนจากขนาดของงาน
สังคมจะเปลี่ยนได้ ถ้าคนรอบข้างหยุดกดดันเจ้าภาพด้วยสายตาและการนินทา
สิ่งที่ควรปฏิบัติ: มาร่วมงานด้วยความเคารพและอาทรต่อผู้สูญเสีย ไม่ใช่มาเพื่อเป็นกรรมการตัดสินความสวยงามหรือความยิ่งใหญ่
สำนึกที่ต้องมี: การชื่นชมงานที่ฟุ่มเฟือยเกินฐานะ คือการร่วมทำร้ายชุมชนทางอ้อม เราต้องให้เกียรติเจ้าภาพที่ “กล้า” จะเรียบง่าย
ผมไม่ได้ขวางโลก แต่ผมกำลังเรียกคืน “ความถูกต้อง” กลับมาสู่บ้านเกิด ความตายคือการเตือนสติ ไม่ใช่เวทีแสดงความมั่งมี ใครจะเริ่มก่อนไม่สำคัญ แต่เราจะเริ่มที่นี่ เพื่อหยุดวงจรความทุกข์ที่ฉาบไว้ด้วยหน้าตา
#ธรรมนูญงานศพ #หยุดค่านิยมจอมปลอม #อำนาจเจริญที่ถูกต้อง #หัวตะพานต้องกล้าเปลี่ยน