ในการลงประชามติให้จัดทำรัฐธรรมนูญฉบับใหม่

โดย ประพฤติ ฉัตรประภาชัย (อ. อุ๋ย)

-นักวิชาการด้านกฎหมาย, น.บ. (ธรรมศาสตร์),นบท.,LL.M. (Cornell), MLI. (Wisconsin-Madison), ทุนวิจัยด้านกฎหมาย รัฐบาลญี่ปุ่น (ให้เปล่า) Kyushu U. ประเทศญี่ปุ่น 

-อดีตที่ปรึกษา สนง. คกก. กฤษฎีกา

ภายใต้ข้อเท็จจริงที่ว่าคำถามประชามติถูกกำหนดโดยคณะรัฐมนตรีให้สอดคล้องกับคำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญที่ 18/2568 และหากไม่เห็นชอบจะยังคงใช้รัฐธรรมนูญ พ.ศ. 2560 ต่อไป ผมเห็นว่าการกาช่อง “ไม่เห็นชอบ” เป็นทางเลือกที่มีเหตุผลทางกฎหมายดังต่อไปนี้

หนึ่ง — คำถามประชามติเปิดทางกระบวนการ แต่ไม่ให้ข้อมูลเนื้อหา

กล่าวคือ แม้คำถามจะถามว่า “สมควรมีรัฐธรรมนูญฉบับใหม่หรือไม่” แต่ไม่ได้บอกกรอบ หลักการ หรือเส้นแดงของรัฐธรรมนูญใหม่ การเห็นชอบจึงเป็นการอนุมัติให้เดินหน้าโดยไม่รู้ปลายทาง ขัดกับหลักความรอบคอบของเจ้าของอำนาจอธิปไตย

สอง — ความถูกต้องตามคำวินิจฉัยศาล ไม่เท่ากับความชอบธรรมทางประชาธิปไตย

การออกแบบคำถามให้สอดคล้องกับคำวินิจฉัยศาลรัฐธรรมนูญเป็นเพียงความถูกต้องเชิงกระบวนการ มิได้ค้ำประกันว่ากระบวนการร่างจะพ้นจากการครอบงำของการเมืองหรือกลุ่มอำนาจเดิม การกาช่อง “เห็นชอบ” จึงเสมือนการมอบเช็คเปล่าให้นักการเมือง

สาม — การคงใช้รัฐธรรมนูญ 2560 ยังรักษาเสถียรภาพทางกฎหมาย

การกาช่อง “ไม่เห็นชอบ” ไม่ได้ทำให้ประเทศตกอยู่ในสุญญากาศทางรัฐธรรมนูญ แต่ยังคงมีกติกาสูงสุดใช้บังคับต่อไป ลดความไม่แน่นอนทางกฎหมาย เศรษฐกิจ และความเชื่อมั่นของประเทศ

สี่ — ปัญหาหลักคือการไม่เคารพรัฐธรรมนูญ ไม่ใช่การขาดรัฐธรรมนูญใหม่

ประวัติศาสตร์การเมืองไทยพิสูจน์แล้วว่าการเปลี่ยนฉบับไม่อาจแก้ปัญหา หากผู้ใช้อำนาจยังไม่ยึดหลักนิติรัฐ นิติธรรม และความเสมอภาค การร่างใหม่ทั้งฉบับจึงเสี่ยงวนซ้ำปัญหาเดิม

ห้า — การแก้ไข “รายมาตรา” ตอบโจทย์และรับผิดชอบมากกว่า

หากมีบทบัญญัติใดไม่เป็นประชาธิปไตย ขัดสิทธิ หรือไม่สอดคล้องบริบทปัจจุบัน การแก้ไขเป็นรายมาตราภายใต้กลไกที่โปร่งใส ตรวจสอบได้ และมีส่วนร่วม ย่อมตรงจุดกว่า ไม่ทำลายทั้งระบบ ลดแรงปะทะทางการเมือง และยังรักษาเสถียรภาพของรัฐธรรมนูญโดยรวม

สรุป

การกาช่อง “ไม่เห็นชอบ” มิใช่การปฏิเสธการปฏิรูป แต่คือการยืนยันว่าการเปลี่ยนแปลงต้องมีหลักประกัน ชัดเจน และค่อยเป็นค่อยไป โดยเริ่มจากการแก้ไขรายมาตราที่จำเป็น มากกว่าการรื้อทั้งฉบับโดยไร้ความแน่นอน.

#อาจารย์อุ๋ย_ประพฤติ

#ประพฤติฉัตรประภาชัย

#ประชาธิปัตย์ยุคใหม่

#ประชามติ69