INSIDE INSIGHT | “ชัยทัศน์”
ประจำวันที่ 21 พฤศจิกายน 2569
ไทย..เดินเกมสมดุลบนเวที เอเปค-เซินเจิ้น
มหาอำนาจเปิดโต๊ะเจรจา ไทยคว้าโอกาสการค้าใหม่
ทรัมป์,สี,ปูติน พบหารือครั้งประวัติศาสตร์ ไทยลงนามเอฟทีเอไทย-เปรู เปิดโอกาสการค้า ท่ามกลางบททดสอบความพร้อมภายในประเทศ
การประชุมสุดยอดผู้นำความร่วมมือทางเศรษฐกิจเอเชีย-แปซิฟิก (เอเปค) ครั้งที่ 33 ณ นครเซินเจิ้น ประเทศจีน ปิดฉากเมื่อวันที่ 19 พฤศจิกายน 2569 พร้อมความเคลื่อนไหวสำคัญทั้งด้านเศรษฐกิจและการทูต โดยเฉพาะการพบหารือครั้งแรกของผู้นำสหรัฐฯ จีน และรัสเซีย ขณะที่ไทยเดินหน้าลงนามความตกลงการค้าเสรีกับเปรู และผลักดันความร่วมมือด้านการลงทุน สะท้อนโอกาสของประเทศท่ามกลางการแข่งขันระหว่างมหาอำนาจ แต่ความสำเร็จจะเกิดขึ้นได้จริงเพียงใด ยังขึ้นอยู่กับความสามารถในการเปลี่ยนข้อตกลงให้เป็นผลประโยชน์ทางเศรษฐกิจ
ผลการประชุมเอเปคครั้งนี้ให้ความสำคัญกับการเปิดกว้างทางเศรษฐกิจ นวัตกรรม และความร่วมมือระดับภูมิภาค โดยรับรองปฏิญญาผู้นำเซินเจิ้น (Shenzhen Outlook) และผลักดันกรอบความร่วมมือด้านการค้าดิจิทัล การเชื่อมโยง และนวัตกรรม ภายใต้วิสัยทัศน์ปุตราจายา 2040 (Putrajaya Vision 2040) ซึ่งมุ่งสร้างประชาคมเอเชีย-แปซิฟิกที่เปิดกว้างและยืดหยุ่น ความเปลี่ยนแปลงนี้สะท้อนว่า การแข่งขันทางเศรษฐกิจยุคใหม่ไม่ได้วัดกันเพียงต้นทุนการผลิต แต่รวมถึงเทคโนโลยี ข้อมูล มาตรฐานการค้า และความสามารถในการเชื่อมโยงห่วงโซ่อุปทาน อย่างไรก็ตาม กรอบความร่วมมือจะมีความหมายก็ต่อเมื่อสมาชิกนำไปปฏิบัติอย่างเป็นรูปธรรม
ภาพที่ได้รับความสนใจมากที่สุดคือการพบหารือครั้งแรกของประธานาธิบดีโดนัลด์ ทรัมป์ สี จิ้นผิง และวลาดิมีร์ ปูติน สามผู้นำมหาอำนาจที่มีทั้งผลประโยชน์ร่วมและความขัดแย้งเชิงยุทธศาสตร์ การพบกันเปิดช่องทางหารือเรื่องความมั่นคงและการลดความเสี่ยงจากอาวุธนิวเคลียร์ แต่ไม่ได้หมายความว่าความขัดแย้งระหว่างประเทศจะยุติลง หรือทั้งสามฝ่ายมีจุดยืนตรงกันทุกเรื่อง เมื่อเปรียบเทียบกับยุคที่มหาอำนาจใช้แรงกดดันเป็นเครื่องมือหลัก วันนี้การเจรจายังคงเป็นกลไกจำเป็นในการรักษาผลประโยชน์ของตนเอง ความย้อนแย้งคือประเทศที่แข่งขันกันอย่างเข้มข้นก็ยังต้องพึ่งพาการเจรจาเพื่อหลีกเลี่ยงความเสียหายที่อาจกระทบทั้งโลก

สำหรับไทย ผลลัพธ์ที่เป็นรูปธรรมคือการลงนามความตกลงการค้าเสรีไทย-เปรู FTA โดยมีนายกรัฐมนตรีอนุทิน ชาญวีรกูล และประธานาธิบดีเคโกะ ฟูจิโมริ เป็นสักขีพยาน หลังการเจรจาที่ยืดเยื้อมานาน ความตกลงนี้เปิดโอกาสให้สินค้าไทย เช่น รถยนต์และชิ้นส่วน อาหารทะเลแปรรูป และเครื่องจักร เข้าถึงตลาดเปรูได้สะดวกขึ้น พร้อมขยายช่องทางการค้าสู่ลาตินอเมริกา อย่างไรก็ตาม การลงนามยังต้องผ่านกระบวนการภายในประเทศก่อนมีผลบังคับใช้ จึงยังไม่ใช่การได้รับสิทธิประโยชน์ทางภาษีทันที บททดสอบสำคัญคือผู้ส่งออกไทยจะสามารถใช้โอกาสนี้แข่งขันด้านราคา คุณภาพ และมาตรฐานสินค้าได้มากเพียงใด
อีกยุทธศาสตร์สำคัญคือการเชื่อมโยงเขตเศรษฐกิจพิเศษกวางตุ้ง-ฮ่องกง-มาเก๊า (GBA) เข้ากับเขตพัฒนาพิเศษภาคตะวันออก (EEC) ของไทย เพื่อดึงดูดการลงทุนในอุตสาหกรรมอนาคต ทั้งปัญญาประดิษฐ์ เซมิคอนดักเตอร์ และระบบคลาวด์ รัฐบาลยังเสนอใช้กลไกไทยแลนด์ ฟาสต์พาส (Thailand FastPass) ลดขั้นตอนการอนุมัติโครงการลงทุน แต่ต้องแยกให้ชัดระหว่างมูลค่าคำขอส่งเสริมการลงทุนกับเงินลงทุนที่เกิดขึ้นจริง เพราะการแสดงความสนใจยังไม่เท่ากับการลงมือก่อสร้างหรือดำเนินธุรกิจ ความได้เปรียบของไทยจึงไม่ได้อยู่ที่การเชื้อเชิญนักลงทุนเท่านั้น แต่อยู่ที่ความพร้อมด้านพลังงาน โครงสร้างพื้นฐาน แรงงาน และความแน่นอนของกฎระเบียบ
การประกาศยุทธศาสตร์ให้ไทยเป็นพื้นที่ปลอดภัยของห่วงโซ่อุปทาน (Safe Supply Chain Hub) สะท้อนความพยายามใช้ภูมิรัฐศาสตร์โลกให้เป็นโอกาส ประเทศที่มีความสัมพันธ์ทางเศรษฐกิจกับหลายฝ่ายและรักษาความต่อเนื่องของการผลิตได้ ย่อมมีโอกาสดึงดูดธุรกิจที่ต้องการกระจายความเสี่ยง แต่การวางตัวสมดุลไม่ใช่เพียงการรักษาความสัมพันธ์ทางการทูต หากต้องสร้างความเชื่อมั่นด้านกฎหมาย การค้า พลังงาน และระบบโลจิสติกส์ด้วย ความย้อนแย้งคือไทยต้องการเป็นฐานการผลิตที่ทุกฝ่ายไว้วางใจ แต่หากระบบภายในยังล่าช้าและขาดความพร้อม นักลงทุนก็อาจเลือกประเทศคู่แข่งแทนได้
บทเรียนจากเอเปคเซินเจิ้น จึงอยู่ที่โลกกำลังเปลี่ยนจากการแข่งขันเพียงอย่างเดียวไปสู่การเจรจาควบคู่กัน ประเทศไทยมีโอกาสจากการเปิดตลาดเปรู การเชื่อมโยงทุนและเทคโนโลยีจากต่างประเทศ และการปรับตัวสู่เศรษฐกิจดิจิทัล แต่รัฐบาลต้องเร่งทำให้ความตกลงมีผลจริง พัฒนาทักษะแรงงาน เพิ่มความมั่นคงด้านพลังงาน และปรับระบบอนุมัติลงทุนให้รวดเร็ว โปร่งใส และตรวจสอบได้ ที่สำคัญต้องทำให้ผู้ประกอบการไทย โดยเฉพาะธุรกิจขนาดกลางและขนาดย่อม เข้าถึงโอกาสใหม่อย่างทั่วถึง มิฉะนั้นผลประโยชน์จากเวทีระหว่างประเทศอาจตกอยู่กับนักลงทุนรายใหญ่ ขณะที่ประชาชนและธุรกิจในประเทศได้รับประโยชน์ไม่เต็มที่
บนเวทีความร่วมมือระหว่างประเทศ ประเทศไทยได้แสดงเจตนารมณ์ในการพัฒนาตนเองให้เป็นฐานการลงทุนที่มีความปลอดภัยและมีความน่าเชื่อถือในห่วงโซ่อุปทานระหว่างประเทศ อย่างไรก็ตาม ภายหลังการประชุมสิ้นสุดลง สิ่งที่นักลงทุนให้ความสำคัญย่อมอยู่ที่ผลการดำเนินงานที่เป็นรูปธรรม ทั้งประสิทธิภาพของกระบวนการอนุมัติโครงการ ความมั่นคงด้านพลังงานไฟฟ้า และคุณภาพของกำลังแรงงาน ดังนั้น การประกาศความพร้อมเพียงอย่างเดียวจึงไม่เพียงพอ หากจำเป็นต้องมีนโยบายที่ชัดเจนและการดำเนินงานอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้ประเทศไทยสามารถพัฒนาศักยภาพตามเป้าหมายที่ได้ประกาศไว้ได้อย่างแท้จริง



